temel olarak transistörleri değil, canlıların yaşam şifresi olan dna'yı kullanan bir çeşit bilgisayar sistemi.

günümüzde kullandığımız bilgisayarlar başlangıçta oda boyutlarındaydı. transistörün icadı bilgisayar boyutlarını küçülttü. ancak teknoloji gelişmeye devam ettikçe transistör boyutları da küçülmeye devam etti. öyle bir noktaya geldik ki artık, tek bir elektron boyutunda bile transistörler yapılabiliyor. bu sayede de kuantum bilgisayarı denen aletleri yapabiliyoruz. fakat bundan öteye gidemiyoruz. bunları daha da küçültürsek kuantum tünelleme gibi sorunlarımız olacak. üstelik elektrondan daha da küçük olurlarsa, üstlerinden geçen elektrik akımı elektron boyutunda olduğundan bunlara fazla gelecek ve çevre birimlere dağılarak sisteme zarar verecek demektir bu. çok çekirdekli işlemciler bu nedenle girdi hayatımıza. boyutları daha fazla küçültmeden bulunan geçici bir çözümdü bu.

bazılarımız için kuantum bilgisayarlar bile gereksiz veya fazla olabilir ama bilim insanları için bir bilgisayarı çok daha hızlı hale getirmek, şifreleme sistemlerini daha güvenli yapmak, depolama alanlarını küçültmek, aynı anda yapılabilecek işlem sayısını artırmak gibi konular hâlâ oldukça önemli. bunun için bulunan, şimdilik son çare "dna hesaplama" da diyebileceğimiz bir çeşit sistem.

birkaç sene önce haberini okumuştum; bilim insanları dna'ya bilgi kodlamayı başarmıştı. (aslında bu fikir yeni değil, 1960'lara kadar uzanıyor ortaya ilk çıkışı. 90'lı yıllarda da biraz daha geliştirilmiş oldu.) şimdi bu sistem, bildiğimiz bilgisayarlar gibi kullanılabilir mi sorusunun yanıtı üzerinde duruluyor. dna dediğimiz canlı yapı, 4 adet baz içerir. bilgisayarlar da 0 ve 1'den ibaret olan 2 adet bit içerir. tıpkı bir bilgisayardaki her bilgiyi bu bitlerin çeşitli kombinasyonlarıyla ifade ediyor oluşumuz gibi, 4 adet bazın da çeşitli kombinasyonlarla bir araya gelmesi inanılmaz çeşitlilikte bilginin saklanabilmesini sağlar.

***

yukarıda dediğim gibi, 90'lı yıllarda dna hesaplama konusu biraz daha geliştirildi ve leonard adleman adlı bir bilgisayar bilimcisi tarafından hamilton yolu problemi adlı bir problemin çözümünde faydası olan bir yöntem olarak ele alındı ve bu yöntem bilim camiasında da bir heyecan yarattı. zira dna dediğimiz şey etrafımızda gördüğümüz canlılarda var olduğundan son derece düşük maliyetli ve aynı anda birçok problemin çözümünü, 4 adet baz kombinasyonlarıyla gerçekleştirebilirsiniz.

hız bakımından çok da avantajlı olmayan dna hesaplama, aynı anda birbirine paralel çok sayıda işlem yapılabilmesi bakımından son derece avantajlı. bir küp şeker boyutlarına 10 trilyondan fazla dna molekülü sıkıştırabilirsiniz. bunların hepsi aynı anda bir işlem yaparsa, saniyede 10 trilyon işlem kapasiteniz olur. 10 terabayta kadar da veri tutabilirler.

ancak bu dna "bilgisayarları" başında oturup oyun oynayabileceğiniz yahut render yapacağınız bilgisayarlar gibi aletler olmayacak. birkaç deney tüpü içerisine koyulmuş canlı hücrelerden bahsediyoruz burada. o nedenle -en azından çok yakın bir gelecek dahilinde- bu tür bir bilgisayarı parasını ödeyip almak ve evinizde kullanmak gibi bir şansınız yok.

endosimbiyozis hipotezine göre hayatın başlangıcında büyük bir hücreyle mutualist ilişkiler sonucu bir bütün haline gelen kendi dnası olan ve bölünebilen organelleşmiş prokaryot bir hücredir. kendi genetik materyali ve kendi kalıtımındaki hatalardan dolayı kendine has genetik hastalıkları vardır. spermin mitokondrileri baş kısmında olmadığı için yavruya aktarılamaz dolayısıyla sadece maternal dnalar aktarılır. hepimize mitokondrilerimiz annelerimizden mirastır. hücre içindeki görevi oksidatif fosforilasyon yaparak hücreye atp sağlamaktır. düzenli spor yaparak sayısını artırabiliriz yani metabolizmamızı hızlandırabiliriz.

bir behçet safa aysan şiiri.

yalnızlığın parçalayıcılığının insan derisini ne denli acıttığını, kanattığını anlatan bir şiir. kızıl kan oluk oluk ilerler derinizde, o ilerledikçe siz yırtınıp daha da kanamak istersiniz. kan akar, akar ve en sonunda durur. kurur. beyazlığın üstündeki o kızıllığı hisseder, öfkeden delirir ve lanet edersiniz yalnızlığınıza. kanat beni! kes beni! doğra beni! öldür beni! öfkem o beyaz gecenin şafağında sona ersin! dirilt beni!

şans yok şans. bir başkasının ki bakkaldan ekmek alırcasına kolay olur ama senin ki yan yıkıl çabala uğraş ver olmaz.

1989-1999 yılları arasında ilçe olan 14 yerleşim birimi il olmuş ve böylece türkiye'de il sayısı 81'e yükselmiştir.

aksaray, niğde'den ayrılarak 1989'da il olmuştur.
bayburt, gümüşhane'den ayrılarak 1989'da il olmuştur.
karaman, konya'dan ayrılarak 1989'da il olmuştur.
kırıkkale, ankara'dan ayrılarak 1989'da il olmuştur.
batman, siirt ve mardin'den bazı yerleşim birimleri alarak 1990'da il olmuştur.
şırnak, siirtten ayrılarak 1990'da il olmuştur.
bartın, zonguldak'tan ayrılarak 1991'de il olmuştur.
ardahan, kars'tan ayrılarak 1992'de il olmuştur.
ığdır, kars'tan ayrılarak 1992'de il olmuştur.
yalova, bursa ve kocaeli'nin bazı yerleşim birimlerini alarak 1995'te il olmuştur.
karabük, çankırı ve zonguldak'ın bazı yerleşim birimlerini alarak 1995'te il olmuştur.
kilis, gaziantep'ten ayrılarak 1995'de il olmuştur.
osmaniye, adana'dan ayrılarak 1996'da il olmuştur.
düzce, bolu'dan ayrılarak 1999'da il olmuştur. (depremden dolayı hızlı kalkınabilmesi için)

kafa sözlük diye bir yer varmış üye olcam lan
açtığı başlıktır.
olaylar oluyor bir ekmek de ben yiyeyim amacıyla kaosun ateşinin sönmemesini amaçlar.
az değilsin seni muzip seni.

insanların değerine saygı duyanlar ve insanların değerlerine saygı duymayanlar.

başlıklarda gezerken güzel bir tanıma denk geliyorum ve beğenmek istiyorum. bir bakıyorum ben yazmışım. bazen kendi profilimde gezerken de oluyor bu.
neden kendi tanımımızı beğenemiyoruz?

aslına bakarsanız çok ince olmayan bir çizgidir o. dobra insan konuşacağı zamanı çok iyi bilir ama patavatsız insan pat diye en olmadık yerde konuşuverir. ikisi birbirine kolay karışacak kavramlar değil.

evinde kedisi olan insanların çıldıracağı başlık ve tanımdır. ben kedi beslemiyorum ama sinir oldum.

adam kedi sevenlerin bu diyarı terk etmesini istiyor.

anlaşılan bu gece de canımıza okuyacak, şaftımızı kaydıracak, verem olma yolunda bir adım daha attıracak program olacaktır.
(bkz: depression is loading)

arapça bir kelimedir; hayat bakiyesi , son nefes , çok az şey , hayatın son nefesi , ruhun son kalıntısı anlamlarına gelir.
türkçede tek başına kelime anlamı olarak karşılığı yoktur. bir şeyin gerçekleşmesine çok az kalması anlamına gelen ''ramak kalmak'' deyiminde geçer. insanları kötü durumlardan, felaketlerden ve büyük utançlardan koruyan mesafedir kendileri.
an'dan kısa olduğu söylenen zaman birimi olarak da bilinmektedir.

az insan çok huzur bolca kitap şeklinde bir tık ileriye götürülebilecek hayat görüşü.

günlük, sıradan, muhtemelen hayat boyu hatırlan(a)mayacak olan yaşanmışlıkların ne kadar özel ve eşsiz olduğunun altını çizen yazar.

fetomaternal kanamanın olup olmadığını göstermeye yarayan testtir.
bu test hb a'nın asit ortamda eritrositten uzaklaştırılması esasına dayanır.

sözlük yönetimi bu hareketle ne yapmak nereye varmak istemektedir, şarap gibisiniz yaşlandıkça gençleşiyorsunuz mu demek istemiştir yoksa aklınız çocuk kadar çalışıyor mu demek istemiştir? bu hareketi esefle kınıyorum çok kırıldığımı belirtmek isterim.

tipsiz ve troll olması kuvvetle muhtemel olan erkektir. bu yaptığı gereksiz hareketin akabinde arabası ve eviyle övünmeye başlayabilir. karşısındaki dişi kezbanlık seviyesi yüksek biriyse iş görür. ama zeki kadınlar böyle tipleri pek insan hesabına almazlar. köpek hesabına almazlar diyecektim ama köpeklere hakaret olur bu.

kafa sözlük radyosunun yayına geçtiği tarihten itibaren yaptığı en anlamlı yayın.

günümüz türkiyesinde kayıplarımızın ardından yas tutmayı bırakın, yapan yaptığı ile övünür hale geldi maalesef.
etrafınıza bir bakın, kaç kişi, kaç kurum yer veriyor doğru düzgün bu olaya, unutulmaya terk edilmiş sıradan bir vaka gibi davranılıyor.

buna rağmen radyomuzun yaklaşımı gerçekten anlamlı, gerçekten teşekkürü hak eden bir davranış.

emeği geçen, hazırlayan, dinleyen, yazan, anan, unutmayan herkese selam olsun, teşekkürler.

kayıplarımızı analım, öfkemizi paslanmaya bırakmayalım.

gün ola devran döne...

gereksizdir. fiyatı pahalı geldi desenize. neden yalan söylüyoruz?

dünyanın kendi etrafında dönmediği anlayıp, kabul etmek.
insanları değiştirmek için uğraşmamak, oldukları gibi kabul etmek.
hayatı ve gerçeklerini anlama yolunda olduğunun farkında olmak (ben olayı çözdüm kafasında olmamak).
onay görme ihtiyacının bir hayli azalması.
saygı kavramını idrak etmeye başlamak.