fyodor mihayloviç dostoyevski

bir bu adama bir de salih mirzabeyoğluna bitiyorum ya.

bu kadar popüler ama kaç kişi suç ve ceza yı baştan sona okumuştur acaba. dostoyovski ağbi ben de çok severim falan filan.

büyük deha. evet.

roman tarihinin bütün ustalarını bir odaya koyun, dostoyesvkiyi tek başına başka bir odaya; bir oda dolusu usta yazar onun suç ve ceza'da yaptığını yapamaz ama o tek başına, yine ve yeniden: sonya - raskolnikov, raskolnikov - porfiriy petroviç, raskolnikov - svidrigaylov yazar.

saf zeka gerçekten çok başka bir meziyet.

bu devir, sıradan insanın en parlak zamanı, duygusuzluğun, bilgisizliğin, tembelliğin, yeteneksizliğin, hazıra konmak isteyen bir kuşağın devridir. kimse bir şeyin üzerinde durup düşünmüyor. kendisine bir ülkü edinen çok az. umutlu birisi çıkıp iki ağaç dikse herkes gülüyor: yahu bu ağaç büyüyünceye kadar yaşayacak mısın sen? öte yanda iyilik isteyenler, insanlığın bin yıl sonraki geleceğini kendilerine dert ediniyorlar.

insanları birbirine bağlayan ülkü tümden yitti, kayıplara karıştı. herkes, yarın sabah çekip gidecekleri bir handaymış gibi yaşıyor. herkes kendini düşünüyor, kendisi kapabileceği kadar kapsın, geride kalanlar isterse açlıktan, soğuktan ölsün, vız geliyor..

" öyle göz alıcı bir güzelliğim yoktu , ne özel bir yeteneğim ne de sıradışı bir zekam vardı , düz bir eğitim almıştım. buna karşın ; zeki , üstün yeteneklere sahip bir erkekten büyük saygı görüyor , neredeyse tapılıyordum.."

14 yıllık evliliğin sonunda dostoyevski , ölürken ona şöyle dedi :

" seni şimdiye kadar hep tutkuyla sevdim. hiç aldatmadım , düşüncede bile..."

fyodor dostoyevski'nin ölüm döşeğindeyken eşine son sözleri: "anna, en üzüntülü ve sevinçli anlarımı seninle bölüştüm. tek başıma aşamayacağım zorlukları seninle aştım. ve şunu unutma ki seni büyük bir tutkuyla sevdim. bir kere bile aldatmadım, düşüncede bile."

ilk eşi ve ölen eşinden sonra hiçbir şekilde evlenmeyi düşünmeyen dostoyevski'nin, yukarıdaki tanımda görüldüğü üzere karısına bu kadar bağlı olma sebebi, yardımcısı olarak aldığı zayıf ve güçsüz bu kadının yavaş yavaş onun eli ayağı olması ve sonra ona çok bağlanmasıdır. dostoyevski'nin ağır travmatik yılları dolayısıyla özellikle 40 yaş sonrası unuttuğu ve kaybettiği metinler olduğu biliniyor. 2. eşi anna ise müthiş başarılı bir kadın olarak yardımcısı oluyor. bu çok önemli bir olay çünkü zannedildiği gibi dostoyevski erken yaşta en iyi metinlerini yazan değil 40 yaş sonrası yazan birisi. ağır, kaldırılamaza çocukluğu, hapis yılları bilindiği üzere onu çok erken yaşta yaşlandırdığı için çok erken yaşta çöken dostoyevski'nin özellikle kumarbaz kitabını o kadar kısa sürede yazması ve geç kalsa bütün telif haklarını kaybedeceği gerçeği düşünüldüğünde, yazarlığını kurtaran kişi, başta belirttiğim üzere eli ayağı olan ikinci karısı. iki tane yarı otobiyografik roman - ki ikisinin de ondan çok ağır izler taşısa da tam olarak böyle olduğunu kabul etmez - 40'lı yaşlardan sonra tam metin olarak elimize ulaştıysa sebebi ikinci karısıdır. yani ölüm döşeğinde karısına söylediği o sözler sadece aşk sözleri değil, onun dehasına hayran kalıp en başından beri yanında olan ve onun hayatını kurtaran yardımcısına duyduğu büyük saygı duruşudur. bazı günler yazı yazmaktan yemek yemeyi bile unutan anna, dostoyevski'nin herşeyidir. kocası kumarda herşeyi kaybederken, kariyeri tehlikeye girmesin diye ona ses bile çıkarmayan kişi melektir. kumarbaz demişken başlığında yazacağım kumarbaz'daki femme fatale karakteri anna'yı düşünerek onu şeytanlaştırıp yazdığını düşünüyorum.

çağımızın en büyük realist rus romancılarından biridir. kumar bağımlılığı ve yaşca küçük kızlara sarkıntılık yapmasıyla bilinir.

hatta kumar borcunu ödemek için kitap yazdığını bile söylemiştir. borcunu ödedikten sonra yine borç batağına düşer. onun için bir hastalıktan ziyana yazmak için bir sebep aramaktır.

o dönemde sayfa başına para alındığı için, bol bol kitap, dergilere metin yazmıştır.

"kendine ait bir yalan, başkalarına ait gerçeklerden belki de daha iyidir."
'dostoyevski

yeraltından notlar, suç ve ceza, karamazov kardeşler ve ecinniler gibi olağanüstü kitaplar yazarak dünya edebiyat tarihine damga vurmuş bir yazar.

karamazov kardeşler son aynı zamanda en iyi kitabıdır.

bu kitap üzerine inceleme yaptığı başka bir kitap yazarken hayatını kaybetmiştir.

tarihin en büyük yazarıdır kimse onun seviyesine erişemez.

öteki kitabını çok güzel düşünüp bok gibi yazdığın için sana kırgınım. ölmeden tekrar yazmaya niyetlenmissin ama nasip olmamış.

#2438651 mesela neden? yani çok iyi bir romandır doğru, çok iyi bir yazardır doğru. kişiliksiz herifin tekidir mesela. neden en iyisi o ? bilirkişi kim burada?

kumarbaz kitabı çok yavandır mesela teknik anlamda. büyük büyük cümleler kurarken bu kadar da altını doldurmadan yazmasak mı acaba?

karamazov kardeşler'i okumuş olan 10 tane edebiyat hayranına sorun, çoğunluk mutlaka bir numaraya koyacaktır. ancak biz ne yapıyoruz? dmitri karamazov'u, o yapılan olağanüstü mahkeme savunmasına rağmen suçlu bulan jürinin yaptığı gibi çoğunlukçu demokrasi tarafında olmayıp "bu roman en iyisidir." demeyip daha az köşeli konuşarak "bu roman en iyilerdendir" diyoruz. çünkü o mahkeme anları bizim canımızı acıtmıştır. bizim canımızı acıtan durumu lehimize kullanmayacak kadar, mitya'yı savunmuş bir halde buluyoruz kendimizi. zaten çoğunlukçu demokrasiden çok çektik bu hayatta, bir de aleyhimize olan bir lanet düzeni lehimize kullanıp kendimizle çelişmemeliyiz.

tanım girilirken bile benzetme için kullanılabilen bir romana sahip yazardır. bu arada aldığı atıflarla beraber dünyaca ünlü bir bilim insanının makalesine benzer ama ayrıca böyle bir sıfata sahip olmaktan çok, adeta hem içeriği hem de hakkındaki dedikoduları yapan kişiler açısındanhollywood yıldızlar geçidi gibidir. romanın kurgusunda o yüzyılın neredeyse bütün muhteşem insanlarını kullanan fyodor, aldığı övgüleri de boş yere almaz.

kumarbaz dümdüz bir denemedir bu arada. roman olarak bile görmem ben. zaten yazarların çoğunun böyle bir kadersizliği var. hayranları çok sevdikleri için roman kategorisine girmemesi gereken birçok kitabı roman kategorisine alırlar ve bu dahileri bazen farkında olmadan aşağılarlar. evet roman adı verilebilir ama o halde yukarıda söz konusu olana hangi sıfatı vereceğiz ki? kumarbazı roman yaparsak diğerine ne diyeceğiz? kendi adıma deneme demekten öte geçmem. haydi olsun olsun otobiyografik bir metin diyelim kalp kırmayalım.

yazarlar ve edebiyat aleminin allahı olan mükmmel ve muhteşem zat.*

alfa yayınları edebiyat kitabı

onunla ecinniler romanıyla tanıştım. oldukça kalın bir kitaptı. fakat gözüm hiç korkmadı, su gibi aktı. onu okuduktan sonra da bağımlısı oldum. dostoyevski uyuşturucu gibi bir yazar. okudukça okuyasınız gelir. bulduğum bütün romanlarını okumaya çalışıyorum. ama maalesef türkçeye çevrilmiş belli başlı romanları var. bazılarının türkçe çevirisi yok. ayrıca eserlerini rusça okuyabilmeyi çok isterdim. muhtemelen daha zevkli olurdu. size hayranlığımı şöyle açıklayabilirim; ben bir ara dostoyevski'ye aşıktım. keşke onun döneminde yaşasaydım, keşke eşi olsaydım... bunlar biraz absürt hayaller sanırım. ama yine de onunla sohbet etmeyi, dans etmeyi isterdim. mükemmel bir zekası var. gözlem ve analiz yeteneği oldukça yüksek. hayal dünyası da gayet geniş. kalemi de pek güçlü. ileride fırsatım olursa petersburg'daki müzesine gitmeyi çok isterim. nasip artık.

insanlar sizi çözemedikleri zaman, önyargılarını kullanır. *

"ama toplum, muhafazakarlık görevini yerine getirmek için çok kez bu insanları asıp kesiyor ya da her türlü hareket imkanından mahrum ediyor. ama yine aynı toplum, bir nesil sonra bu astığı insanların anıtını dikip onlara tapıyor... ilk bölüm şimdinin adamıyken, ikinci bölüm, hep geleceğin adamıdır. birinciler dünyayı korur ve onun nüfusunu çoğaltır, ikincilerse onu hareket ettirir ve asıl amacına doğru yürütürler."

genç kızla raskolnikov'un konuştuğu sırada duvarın arkasında onları dinleyen adam*, baş kahramanın dayaktan feci halde sırtına sargılar sarılmış mahkumların da olduğu hastaneyi ziyareti*, fakir karı kocanın evine girip pişmanlık yaşayan baş karakterin içine girdiği o evin odası*, zosimo dedenin kokması ile ilgili tartışmalar sırasındaki ortam*, baş kahramanlardan femme fatale kadınla yaptığı konuşma sırasında baş kahramanın durduğu oda*, köşesine çekilmiş insanlıktan tiksinen müthiş yabancı*. yıllardır hafızamda kendi imgelemelerimle bulunan onlarca mekan. gerçek bir babadır.