türkiye'de tartışma kültürü

insanların dini inançları, siyasi görüşlerine üzerine kuruludur. maalesef.

türkiye' de tartışma kültürü, karşıt görüşe saygı kavramları yoktur. onun yerine bariz örnekleriyle geniş ve kötü bir küfür kültürü, bağırıp çağırmayla haklı çıkmaya çalışma davranışı vardır.

insanı canından bezdiren şey.

her ne kadar tartışma kelimesinin anlamlarından biri, türk dil kurumu'na göre "karşılıklı ağır sözler söyleyerek yapılan çekişme" olsa da, tartışma kültürü derken bahsettiğimiz şey bu değil ama buymuş gibi anlaşılıyor bazı insanlar tarafından.

hemen hemen herkes biliyor bu yazacaklarımı ama yine de özetleyeyim aklımdakileri;

- öncelikle, bu fikre katılmayanların varlığını bilsem de söyleyeyim; tanımadığınız insanlarla senli benli başlamamalısınız lafa. karşınızdaki kişi kendisine "sen" denilmesini ister ve bunun sinyalini verirse o zaman tamam ama bu sinyali almadan bunu yapmayın. bu size göre önemsiz bir detay ya da samimiyet göstergesi olabilir ama birçok insana göre bir saygısızlık belirtisidir. mesela iş yerinde patronunuzla, okulda hocalarınızla nasıl senli benli konuşmuyorsanız, başka ortamlarda da -karşınızdaki insanla aranızda bir samimiyet yoksa- bunu yapmasanız iyi olur.

- tartışmaktan kasıt genellikle kavga değil, fikir alışverişidir. sakin sakin konuşun/ yazın.

- "anlamıyorsun" demeyin. kimseyi zekâ bakımından kendinizden düşük seviyede sanmayın. "anlatamıyorum" deyin çünkü belki de gerçekten doğru ifadeleri seçemiyorsunuzdur ve karşınızdakinin ne anlatmaya çalıştığınızı anlamaması sizin hatanızdır.

- karşınızdakinin görüşlerini değiştirmeye değil, farklı açıdan düşünmesini sağlamaya çalışın. belki de görüşlerini değiştirmesi gereken kişi sizsinizdir.

- "bitse de sıra bana gelse, bir an önce cevap versem..." diye beklemek yerine karşınızdakinin ne dediğini doğru dürüst dinleyin ve anlamaya çalışın. bu bir yarış değil.

- eksik ya da yanlış biliyor olabileceğinizi kabullenin. yeterli bilginiz yoksa mesnetsiz iddialarda bulunmayın, fikrinizde ısrarcı olmayın. en azından söylenenleri 1'den fazla kaynaktan araştırın. hep kendi kafanıza uyan kaynakları okumayın. karşıt görüşlü kaynakları da okuyun ki insanların neden öyle düşündüğünü/sandığını anlama şansınız olsun.

- bilginizin, fikrinizin yetmediği yerde küfre sarılmayın. "seninle daha fazla tartışmak istemiyorum." demeyi tercih edin.

- insanlar için kutsal ya da değerli olan konularda onların görüşlerine saldırmayın, hakaret etmeyin. kendinize yapılmasını istemeyeceğiniz hiçbir hareketi başkasına yapmayın. düzgün bir üslupla anlatmadığınız şeyleri kimse dinlemek istemeyecektir. haklı bile olsanız...

- dünyada 8 milyar kafa varsa 8 milyar da görüş var. kimse kimseyle her konuda bire bir aynı şekilde düşünmez. tartıştığınız konu dışındaki birçok konuda, karşınızdaki kişiyle hemfikir olma ihtimaliniz var. bu nedenle tartışma sonrasında, sırf fikirleriniz farklı diye insanlara düşmanca hisler beslemeyin.

(bkz: sen abdülhamit'i savundun)

bir ingiliz parlamentosundaki gibi değildir.

birbirini dinleme becerisi gelişmeden artma ihtimali olmayan kültür.

yalnızca kazanmaya yönelik yaptığımız bir eylem. karşıdakiler hep cahil sen hep en bilgilisincilik oyunu. bir de yorulmuyoruz, hep maximum güç.

a: x böyle yapıyor.
b: y de böyle yapmamış mıydı?
a: x daha çok yaptı ama.
b: y nin yaptıkları x in yaptıklarından aşağı kalmaz.
a: ne diyorsun lan sen x i mi savunuyorsun gelmiş buraya.
b: kes lan y ci seni.
a
b
a
b
.
.
.

sanıldığının aksine o kadar da kötü değildir. evet zamanın da meclis de adam da vurulmuştur, darbeler falanda olmustur bu ülkede. avrupadan geride olabiliriz bu konuda ama çoğu ülkeden de daha iyi durumdayızdır.

sen kimsin lan şeklinde başlayıp asıl sen kimsin lan şeklinde devam eden bir kültür var asırlardır değişmeyen.

olmayan kültürdür. zira farklılıklara tahammülümüz dinozorlara tahammülümüzden farksızdır. farklılık görünce korkan ve anında öldürmeye çalışan bir kültür nasıl tartışabilir ki?

fanatizmin her alana yayılmasından dolayı türkiye'de pek fazla gelişememiş bir kültürdür. geliştiği ortamlarda çağ atlatabilecek bir kültür olduğuna inanıyorum.

çoğunlukla safsatalar silsilesiyle süslenmiş, ben merkezci alıngan g*tlerlerle bezeli bir şey. aynı fikirde uzlaşamazsan insan ilişkilerine bunu yansıtıyor bazısı. karşıt bir fikrin galebesini, şahsiyetinin mağlubiyeti gibi algılıyor falan. konuşurken sık sık "bence" diyor o nedenle. platon'a göre; heredot'a göre değil ama sana göre he mi! saygı istiyorum diyor sonra da.* oysa tüm o literatürü yazan binlercesinden kendini önemli görüp "bence" derken sen pek saygılıydın değil mi? subjektif bencelerine; objektif saygı isterken dünya ne tatlı!

bir elin parmağı kadar olan dostlarımla, uzun saatler boyu fikirlerimizi duvardan duvara vurduğumuz tartışmaları seviyorum çünkü bana güzel sorular sorduruyor. zaten herhangi bir konuda cahil olduğumu anlatmayanla niye tartışayım ki?

hakaret, küfür etmeye ve dinlememeye dayalı bir kültürdür.

bir konu üzerine tartışırken fikir alışverişi yapmak yerine kendi fikirlerini karşısındakine dayatma ve kabullendirme telaşında olunur. bu yüzden asla bir sonuca varılmaz ve olay genellikle gergin bir hâl alır. ancak bir taraf çıkıp "tamam tamam senin dediğin gibi" diyerek olayı geçiştirirse son bulur.
kavga anlamında tartışma kısmına gelirsek o tartışma sadece bir taraf alttan alırsa son bulur. hatta alttan alan insanların yapıcı olduğunu anlayacak kapasiteye sahip olmayan insanlar bunu acizlik olarak görüp daha da üzerine gidebilir. iki kişi de baskın olmaya kalkarsa olay çok farklı bir hâle bürünür ve böylece her akşam haberlerde izlediğimiz can sıkıcı olaylar ortaya çıkar. uzun lafın kısası türkiye'de tartışma kültürü bence bulunmaz. umarım vardır da ben rastlamamışımdır.

(bkz: olmayan şeyler hakkında başlık açmak)

iki ya da daha fazla kişinin bazen aynı bazense tamamen farklı konularda konuştuğu, bazen bağırışıp parmak salladığı ama asla birbirini dinlemediği ve asla anlamadığı etkileşememe türüdür. istisnaları var mıdır? evet. istisnalar kaideyi bozar mı? hayır.

maalesef ki türkiye'de tartışma kültürü yok. karşındaki kişiye kendi doğrularını, kendi düşüncelerini kabul ettirmeye çalışma kültürü var. tartışma dediğimiz eylem karşılıklı ve saygı çerçevesinde olduğu sürece gerçek anlamını taşır. sadece konuşup hiç dinlememek tartışma değil kendi borusunu öttürme çabasıdır.

(bkz: ad hominem)

tartışmaktan zevk aldığım bi kaç kişi dışında kimseyle tartismam.çünkü olay tartışmaktan çok karşısındakini ezmeye çalışmaya dönüyo.sen kralsın büyüksün haklisin der geçerim karşımdakine