güzel dinlerim seni.
yargılamadan, eleştirmeden.
sözünü de kesmeden.
kestirmeden severim seni.
öyle dolambaçlı yollardan değil.
sevdiğim halinle kalırsın.
değişmek için yormazsın kendini
yormadan severim seni.
kanatlarını da kırmam,
uçarken çok güzelsin
kırmadan severim seni.
seni altın kafese koyamam ki
özgür halinle severim seni.
düşürmem de seni.
ayakta çok güzelsin.

aziz şehitlerimizin hatırasıdır.

ruhları şâd olsun!

bu yıl kah üzüldüm, kah üzüldüm. zaman zaman üzüldüğüm anlarda oldu ama yine de iyi üzüldüm. benim için berbat bir yıldın fakat kendimi bu yıl değiştirdiğim için güzel de sayılırdın, ama yine de kötü bir yıldın inşallah bir daha tekrarlanmazsın hoşçakalll.

"suçlamak anlamaktan daha kolaydır. anlarsan değişmen gerekir."

genel olarak tanımlarını okuduğum mantıklı bulduğum ve beğendiğim bir yazardı. neden çaylak olmuş ki şaşırdım. formatı çiğneyecek biri gibi değildi aslında.

insanın yaratılışına geçmeden önce, mısır mitolojisi ile ilgili küçücük bir bilgi vermek faydalı olacaktır.
mısır mitolojisinin temelini oluşturan kavramlar; ölümden sonraki hayata olan inanç ve firavunun kendisidir.
firavunun güneş tanrısı ra'nın oğlu ve büyük tanrı osiris'in oğlu horus 'un temsilcisi olduğuna inanılırdı.
horus, maat yasasından sorumlu olduğundan, firavun'un en temel görevi de maat yasasını korumaktı. bu ilahi ve adaletli bir sistem için şarttı. maat yasası da mısır mitolojisinde önemli bir yer tutan kavramdır.

mısır mitolojisinin temellerini, özellikle piramit metinleri, tabut metinleri ve ölüler kitabından öğreniyoruz. bunlar, başka tanım konuları olsun.

mısır mitolojisine göre insanlar, atum-ra'nın gözyaşlarından yaratılmıştır.

atum-ra ilk tanrıdır. yani yaşamın kendisidir. atum-ra; şu ile tefnut'u, mastürbasyon yoluyla kadına ihtiyaç duymadan yarattığı söylenir. şu hava (hava tanrısı), tefnut ise sudur (yağmur tanrısı). bunların cinsel birlikteliğinden geb (yeryüzü), ve nut (gökyüzü) oluşur. bu ilk cinsel ilişkidir.

yaratılışın ilk günlerinde, büyük tanrı, atum-ra'nın canı sıkılmaya başlar ve çocukları şu ve tefnut'a bir dünya kurmalarını söyler. şu ve tefnut babasının yanında ayrılarak, dünyayı kurmaya başlarlar. ancak atum-ra, çocuklarını çok merak eder. zira epey zaman geçmiştir, gitmelerinin üzerinden. gördüğünüz gibi her şey basit bir can sıkıntısından.

her neyse, baba yüreği dayanmaz olur. atum-ra çocuklarını nasıl bulacağını düşünür. çözümü kendi gözünden vazgeçmekte bulur. ve gözünü çıkararak, dünyaya gönderir, çocuklarını bulması için. karanlıklar içinde kalan ulu tanrı merakla beklemeye başlar.
bir gün çocukları, ra'nın gözü ile babalarının yanına giderler. beklenen an gelmiştir. çok mutlu olan baba ra gözünü alarak yerine takar. ve gözünü takar takmaz, mutluluk gözyaşları dökmeye başlar. işte bu gözyaşlarından insanlar meydana gelir.

akülü araba

kolay kolay hiçbir şeye şaşıran biri değilim ama ne kadar çok insanın bunalımda olduğunu görmek beni her gün bir kez daha şaşırtıyor. çok önemli bir itiraf değil, hatta belki itiraftan bile sayılmaz ama gerçekten şaşırıyorum bu kadarına.

biz ne dayanıklı nesilmişiz diyorum bazen. tabii ki bizim nesilde de var böyle insanlar ama yeni nesilde bu oran aşırı derecede yüksek. konuşacak kimseleri yok çoğunun. birilerinin kendilerini dinlemesi için canlarını verecek durumdalar. arkadaş ortamı herkeste olmak zorunda değil ama çoğu ailesinden de uzak. fiziksel olarak olmasa bile ruhen uzak. nasıl ilişkiler yaşar hale geldi insanlık aklım almıyor.

"ne diyon layn sen sibooooop" repliği ve akabinde hamdi alkandan dayak yiyen cengiz küçükayvaz akılda kalanlar.. birde büyük usta münir özkul'u en son ekranda gördüğümüz programdır.

sayfa, yazılmış veya basılmış bir kağıt yaprağının iki yüzü.


aşka aşık iki kişiydik biz adam ve kadın. kimliksiz...
sevmek öyle güzeldi. sevilmek öyle güzeldi ki bu yüzden süsledik kelimelerimizi birbirmizle. aslında seviyorum dediğin ben değildim adam , sen sevmeyi seviyordun. sevilesi bir kadın lazımdı yüreğine. aşk, sevgi, his değil; şiirdi istediğin. kalemine ilham olacak biri. bu yüzden en imkansızını seçmiştin aşkın. imkansız oluşu daha bir perçinliyordu hislerini. hayal etmek yeni diyarlar keşfetmek kadar güzel geliyordu. heyecanlanıyordun. çocuksu bir tını yükleniyordu sözlerine, gözlerine bir gülüş oturuyordu.
ben piraye, tomris ya da fatma gibi adına şiirler yazılan bir kadın olmak istiyordum. sense onlardan birine, ulaşılmaz olana aşık olmak. ve paragraf paragraf yaşıyalım birbirimizi istiyorduk. hep olmak, sonsuzda olmak.
geriye bir şiir, birkaç da paragraf kaldı işte.bir nazım, bir nesir işte bizim bütünümüz.  demek ki bir kitap olmazmış ya bizden bir sayfa olurmuş, bir tek sayfa.

gustave le bon-devrimin psikolojisi

fransız devriminin, devrim öncesi dönemin ve robespierre gibi jakobenlerin psikolojik analizini irdeleyen bir eser. son kısmında sendika hareketleri ve sosyalizmden de dem vurulmakta. türkiye'de daha çok "kitleler psikolojisi" adlı eseriyle tanınan fransız sosyolog, bu eserinde taine, tocqueville gibi fransız devrimi üzerine kitaplar yazmış tarihçilerin eserlerini karşılaştırır. ancien regime (fransız devrimi öncesi dönem) ve devrim dönemlerini analiz eder. fransız devriminin aslında pek bir yenilik getirmediğini, devrimcilerin önceki devri karalayıp devri sabık yaratarak tarihi tahrip ettiklerinin altını çizer. jakobenleri oldukça hicveder. kitleler psikolojisi eserinde söylediklerini az çok burada da söyler aslında. bir kitle hareketi için aklın, mantığın pek de önemli olmadığını; asıl önemli olan şeyin duygulara hitap edip hayal gücünü harekete geçirmek olduğunu söyler. bir öğreti ne kadar saçma da olsa bu onun kitle arasında yayılmasını önlemez. üstelik bu öğretiye mantıklı delillerle ne kadar çok saldırırsan o kadar güçlendiğini belirtir. her kitlenin mutlaka bir lidere muhtaç olduğuna parmak basar. o dönemlerde gittikçe yaygınlaşan sosyalizmden "gökyüzünden yeryüzüne indirilen bir din" diye bahseder. aynısını aslında italyan vilfredo pareto da söyler "seçkinlerin yükselişi ve düşüşü" adlı eserinde.

sözündeki çay içilen değil yüzülen, akarsu olan çaydır. harareti alması içinde yüzülürse mümkündür.

temellerini 1916 yılında irlanda'nın büyük kısmını britanya yönetiminden çıkaracak olan olayları başlatan irish volunteer army'den alan ayrılıkçı hareket. o yıllarda irlanda cumhuriyetçileri büyük bir kitle olmasalar da yaklaşık 3000 kişilik gönüllü birliğiyle easter rising olarak anılan ayaklanmada dublin'i ele geçirmeyi başarırlar, şehrin geri alınması sırasında britanya kuvvetlerinin sivil-ayrılıkçı ayırt etmeden tüm şehri ateş altına alması, tutuklamalar, infazlar ve cumhuriyetçilerin teslim olmasının ardından liderlerinin idam edilmesi (bkz: leaders of sixteen) ayaklanmaya katılmayan irlanda'lıların tepkisini çeker.

1917 yılında sinn fein'de örgütlenen cumhuriyetçiler partinin hedefinin irlanda'nın bağımsızlığı olduğunu ilan ederler. ardından partinin liderleri tutuklanır. bu olaylara tepki olarak halkın ve işçi partisinin desteğini alan sinn fein 1918 britanya genel seçimlerinde büyük başarı elde eder. ancak sinn fein vekilleri westminster'a gitmeyi reddeder ve dublin'de irlanda parlamentosunu kurarak bağımsızlık ilan ederler.

bağımsızlık ilanından sonra irlanda'daki bütün britanya kuvvetleri işgalci kabul edilir ve bu kuvvetlere bağlı birlikler ve onlar için çalışan irlandalılar sistematik olarak saldırıya uğrar. michael collins'in emriyle irish volunteer army üyerlerine yaptırılan suikastler parti içerisinde rahatsızlığa sebep olur ve bu birlikler tekrar organize edilerek irish republican army ismini alır.

1919 yılında bağımsız irlanda parlamentosu yasaklanır ve irlanda'yı kontrol altına alabilmek için winston churchill'in oluşturduğu birinci dünya savaşı gazilerinden oluşan deneyimli birlikler ada'da konumlandırılır (bkz: black and tans). 1921 yılına kadar ira'in izlediği gerilla taktiklerinin başarılı olması, britanya kuvvetlerine ve egemenliğine karşı boykot başlatılması ( ticaretin durdurulması, asker ve malzeme taşımanın reddedilmesi, özellikle britanya'ya bağlı devlet kurumları yerine irlanda parlamentosundan arda kalan yerel yönetimlere ait mahkemelerin kurulması (bkz: dail courts) gerginliği arttırır. son olarak collins'in 13 ingiliz ajananını (bkz: cairo gang) bir gün içerisinde öldürtmesiyle, britanya'ya bağlı askerler croke park'taki futbol maçını basarak etrafa rastgele ateş ederler ve 14 kişiyi öldürürler (bkz: bloody sunday.)

katliamın ardından irlanda'da sıkı yönetim ilan edilir. londra'da hazırlanan yasa ile irlanda protestanların yoğun olduğu kuzey'de belfast'ta ve katoliklerin yoğun olduğu güney için ise dublin'de olmak üzere britanya'ya bağlı 2 yerel meclis kurulmasına izin verir. ancak cumhuriyetçiler bu yasadan memnun olmaz ve ira yeni bir ayaklanma başlatır ((gbkz: the wind that shakes the barley) isimli filme konu olan olaylar bu noktadan sonra başlar). olayların kontrolden çıkmaya başlaması üzerine britanya barış ister ve michael collins'in de içerisinde bulunduğu heyet anglo-irish treaty'i imzalar. antlaşmaya göre adada imparatorluğa bağlı özgür irlanda devleti (bkz: dominyon) kurulurken kuzey irlandanın bu devletin bir parçası olmayacağı kabul edilir.

antlaşmanın ihanet olduğunu düşünen bir kısım ira ve sinn fein üyesi karşı çıkarlar ancak antlaşma mecliste ufak bir farkla kabul edilir. antlaşmadan yana olan ira üyeleri irish national army (ina) olarak resmi üniforma giyerlerken karşı olanlar ira ismiyle mücadeleye devam etme kararı alır. britanya kuvvetlerinin çekildikleri bölgelerde ina ve ira kuvvetleri silah ve mevzileri kimin alacağına dair çekişmeye başlarlar.

antlaşmaya karşı olan sinn fein ve ira'nın önde gelen isimlerinden eamon de valera ülkeyi gezerek halkı antlaşmayı reddetmeye çağırır ;

"ıf they accepted the treaty, and if the volunteers of the future tried to complete the work the volunteers of the last four years had been attempting, they would have to complete it, not over the bodies of foreign soldiers, but over the dead bodies of their own countrymen. they would have to wade through ırish blood, through the blood of the soldiers of the ırish government and through, perhaps, the blood of some of the members of the government in order to get ırish freedom"

"antlaşmayı kabul ederlerse ve geleceğin gönüllüleri, son dört yılın gönüllülerinin yapmaya çalıştıkları işi tamamlamaya çalışırlarsa, bunu yabancı askerlerin bedenleri üzerinden değil, kendi vatandaşlarının bedenleri üzerinden yapmalı. irlandanın özgürlüğünü elde etmek için irlandalı kanının, irlanda hükümet askerlerinin kanın ve belkide bazı hükümet üyelerinin kanın üzerinden geçmeleri gerekecek."

1922' de antlaşmaya karşı olan ira üyeleri ülkenin çeşitli şehirlerini ve hükümet binalarını işgal ederek britanya'yı antlaşmayı bozmaları için tahrik etmeye çalışırlar. aynı yıl yapılan seçimlerde halkın büyük çoğunluğu antlaşmadan yana tavır alır ve de valera destek kaybederken michael collins mecliste daha fazla güç kazanır. ira'nın tahriklerinden rahatsız olan britanya collins'e problemleri çözememesi halinde adayı tekrar işgal edebileceklerine dair bir ultimatom verir. bunun üzerine collins dublin'de ira tarafından işgal edilen yüksek mahkeme binasını top atışına tutar ve iç savaşı başlatır.

hükümet güçleri kısa süre içerisinde dublin'i kontrol altına alırlar ancak ülkenin genelinde büyük bir direnişle karşılaşırlar. ira militanları sayıca fazladır ve savaş konusunda deneyimlidirler, hükümet güçleri ise britanya'dan aldıkları ağır silahlara sahiptir ancak büyük kısmı acemi askerlerden oluşmaktadır. konvansiyonel savaşı kaybetmeye başlayan ira açıktan savaşmayı bırakarak tekrar gerilla taktiklerine geri döner. köşeye sıkışan ira'nın ateşkesi kabul edeceğini düşünen collins görüşmelere gitmek üzere yola çıktığında pusuya düşürülerek öldürülür. collins'in ölümü çatışmaları şiddetlendirir ve ülkede sıkı yönetim ilan edilir, meclisten geçen yasayla ordu artık vatandaşları askeri mahkemeye çıkartıp idam edebilme yetkisine sahiptir. bunun üzerine ira yasanın lehine oy veren vekillere karşı suikastlar düzenlemeye başlar.

1923'e gelindiğinde ingiliz asıllı irlanda vatandaşlarına, hükümet çalışanlarına ve onların mal varlıklarına ira'nın saldırıları devam etmektedir. hükümet kuvvetleri ise ira üyelerini tutuklamak yerine yakaladıkları yerde infaz etmeye başlamıştır. terör taktikleri ve savaştan bıkan halkın ira'ya desteği gün geçtikçe azalmaya başlar. koyu katolik olan irlanda'da kilise bilinen ira üyelerinin cenazelerini kaldırmayı reddeder. ira'nın o dönem lideri olan liam lynch'in öldürülmesinin ardından seçilen yeni lider frank aiken ise militanlara silah bırakma emri verir ve yenilgi kabul edilir. bu sırada seçimlerde aşırı sağcı olan cumann na ngaedheal isimli antlaşma yanlısı milliyetçi parti birinci olarak çıkmış ve hükümet kurmuştur. iç savaşın bitmesiyle birlikte ira üyeleri büyük ölçüde tutuklanmıştır ve çoğu 1924 yılına tahliye edilir.

savaş sonrası serbest bırakılan ira üyeleri sağcı hükümet karşısında komünizm ve sosyalizme yönelmiştir, bu dönemde sovyetler birliğinden ideolojik ve maddi destek almışlar karşılığında bu ülke için irlanda ve britanya'da müttefiklere karşı casusluk faaliyeti gerçekleştirmiştir. 1926 yılına gelindiğinde de valera tarafından antlaşma karşıtı fianna fail partisi kurulur. 1932 yılında fianna fail iktidara gelir ve ilk yıllarında ira'ya karşı yumuşak bir tutum sergiler. bu dönemlerde büyük buhran'ın etkisiyle ira halk arasında tekrar popüler hale gelir ve üye sayıları hızla artar. 1935 yılında ira, hükümetin hala britanya'ya karşı tam bağımsızlık için yeterli mücadeleyi göstermediğine inanarak çeşitli eylemlere girişir. bankya soygunları ve işlenen cinayetler üzerine 1936 yılında de valera örgütü yasadışı ilan eder. 1937 yılında de valera hazırladığı yeni anayasa ve takip eden referandumla özgür irlanda devletine son vererek irlanda cumhuriyeti'ni kurar. ira, bağımsız cumhuriyetin ira'nın silahlı mücadelesi yerine siyasi arenada kazanılmasıyla halkın desteğini tekrar kaybeder.

cumhuriyetin kurulmasından sonra örgüt üyeleri dikkatlerini katolik azınlığın ezildiği britanya yönetimindeki kuzey irlanda'ya çevirir. 1939 yılında britanya'ya savaş ilan ederek bu ülkeye karşı büyük bir bombalama eylemi başlatır. ikinci dünya savaşı'nın başlamasıyla nazi almanyası adına britanya'da birçok sabotaj eylemi gerçekleştirirler. beklentileri nazilerin desteği ile kuzey irlanda'nın britanya yönetimininden kopartılmasıdır ancak savaşı almanların kaybetmesiyle birlikte bu plan suya düşer.

1950'li yıllara gelindiğinde kuzey irlanda'da tekrar gerilla eylemlerine başlarlar ancak başarılı olamazlar. 1960 yıllarda marksizimin etkisi altınadaki örgüt içerisinde iki grup oluşur, marksist ideolojiye inanan üyeler kuzey irlanda için çözümün siyasi olabileceğine inanırken diğer grup bunun sadece silahlı mücadele ile yapılabileceğini savunur. zaman içerisinde örgüt içerisindeki bu ayrılık derinleşir ve 1969 yılında marksist offical irish republican army ve provisional irish republican army olmak üzere ikiye ayrılır.

insanlarla uğraşmak, dengesizliklerini çekmek.

`otostopçunun galaksi rehberi`nden esinle `sedat kapanoğlu` tarafından '99 yılında "kutsal bilgi kaynağı" `motto`suyla başlatılan 'katılımcı sözlük' temli proje.

öykündüğü esin kaynağına amatör ruhlu zamanlarında yaklaşılmışsa da içten içe yozlaşma ve çürüme -entropi dolayısıyla- platformun içini boşaltırken geriye bir posa bırakma noktasına getirmiştir.

otostopçunun galaksi rehberi olamadıysa bile özgün, yaratıcı ve her daim ilerlemeci kalma iddiasındaki kafalara gebe kalmayı başararak köklü yeniliğin doğumunda doğuran süje olabilmeyi başarmıştır.

whatsapp güvenli değildi diye savaş sonrası dayak yemiştir.

bol bol vahşi yaşam belgeselleri izleyin. işin tüm sırrını orada anlatıyorlar.

kimi bal porsuğu olur aslana kafa tutar hayatta kalır.

kimi aslanken sırtlanlara yem olur.

bu ince çizgileri öğrenmek ve feyiz almak içinde muhakkak iyi bir belgesel izleyicisi olmanız gerekiyor.

karayipler dediğimiz bölgenin içinde yer alan yüzlerce irili ufaklı adadan biri olan martinik, fransız egemenliğinde bir adadır.

ilk olarak 1493'te kristof kolomb adayı keşfetmiş ama ispanyollar adaya ilgi göstermeyip bırakıp gitmiş. daha sonra fransızlar, 1635'te, 150 kişilik bir koloni kurup yerleşmişler. martinik, fransa'nın bir şehri kabul edildiğinden, adada fransız anayasası geçerli. para birimi euro. resmi dil fransızca. başkenti fort-de-france. diğer önemli kent st. pierre.

martinik'in sahil şerit uzunluğu 350 km. (yüzölçümü 1.950 km²) adaya tropik bir iklim hakim. adada dağlık kıyı şeridi ve volkanik kayaçlar çok fazla. ada topraklarının ancak 5'te 1'i tarıma uygun ve adanın karayipler'de yer alması, onu kasırgalara, sel felaketlerine karşı da korumasız bırakmakta.

adanın yiyecek ihtiyacının büyük kısmı ithal edilmek zorunda. bu da adayı fransa'ya muhtaç bırakıyor. adanın en önemli gelir kaynağı, doğal olarak turizm. bu nedenle iş gücünün büyük kısmı servis sektöründe çalışıyor.
adada, fort-de-france ve la trinite adında iki liman ve iki de havalimanı bulunmakta.

**kişisel not: dünyada epey yer gezmiş biri olarak uğrayamadığım yerlerden birisi de karayipler ve tabii bu ada. eğer pandemi olmasaydı, geçtiğimiz yıl buralarda olabilirdim. şimdi uzun süredir her şey belirsizlik içinde. turizmle yaşayan bu insanlar şimdi ne yapıyorlar diye düşünmeden edemiyor insan.