zaman

bu aralar çok fazla kafamı kurcalayan şey.

bizim dünyamızda zaman düz bir çizgi şeklinde akıyor. 15 dk sonrasını görebilmek için 10 dk sonrasını da görmeniz gerek. gelecekteki bir olayı ondan daha önce gerçekleşecek bir olayı görmeden görme imkanımız yok. şemalaştıracak olursak :

1453 ist. fethi - - - 1789 fransız ihtilali - - - - 2019 covid salgını---- 2022 rusya ukrayna savaşı.

ölümsüz bir insan olduğumuzu varsaysak istanbulun fethini görmeden covid salgınını görmemizin imkanı yok çünkü bu olaylar bir çizgi üzerinde gerçekleşiyor.

peki bu çizgiye, çizginin içinden değil de farklı bir düzlemde yani aşağıdan ya da yukarıdan bakabilsek ne olurdu? daha da açıklayıcı olması için :



bu şu anda bizim zamanı görme şeklimiz. bir arkadaki domino taşı (tarihi olay)nı görebilmemiz için önümüzdekinin yıkılması (başka bir tarihi olayın gerçekleşmesi) gerekir.


bu da yukarıdan bakabilseydik göreceğimiz şey:


yani bir olay gerçekleşmeden bile bütün geçmişi ve geleceği görebilirdik.

3 boyutlu dünyamız en, boy ve derinlikten oluşur. örneğin birisi size ankara pastanesinin önünde buluşalım dese siz tamam da ne zaman diye sorarsınız.

yani bir olayın konumunu tarif etmek için mekanın yanında zaman da gerekir. saat 5'te cumartesi günü gibi. mekanı kendi isteklerimiz doğrultusunda değiştirebiliyoruz.

istersek pastanenin 2 metre arkasında ya da önünde, yatay olarak yakınında veya uzağında durabiliriz. en, boy ve derinliği kontrol edebiliriz ama 4.boyut olan zamanı kontrol edemeyiz. bulunduğunuz noktadan her yöne hareket edebilir ama ben hemen 5 dk sonrasına gitmek istiyorum diyemezsiniz. zamana uymak zorundasınız.

2 boyutlu çizgi filmlerde de karakterler sadece ileri geri gidebilir. derinlik diye bir şey söz konusu değildir. 3.boyutu kontrol edemezler.

bu karakterler bizi kendi 2 boyutlu dünyalarından görmeye çalışsalar bile algılayamazlar. kendileri gibi 2 boyutlu bir karakter olarak görürler. tıpkı bu şekildeki gibi:



bu durumda şöyle bir çıkarım yapılabilir. bir boyutta bulunan bir varlık kendisinden bir üst boyuttaki varlığı ya algılayamaz ya da algılasa bile algıladığı o şey varlığın kendisi değil, o varlığın kendi boyutundaki gölgesidir.

muhtemelen zamanı kontrol edebilen yani domino taşlarına üstten bakabilen başka uygarlıklar var ama beynimiz onları algılamaya yetmiyor ya da onları algılayabiliyorsak bile gördüğümüz şey aslında onların 4 boyutlu varlıklarının 3 boyutlu dünyamızdaki gölgeleri.

teknoloji iyice gelişip insan beyni evrimleşerek bir üst seviyeye geçebilir belki. bunu görürüm umarım.

mutluyken saf su gibi mutsuzken çamurlu su gibi

hiç kimsenin elinde olmayan; durdurulamaz, geri alınamaz, herkes için eşit şartlarda akan ve herkes için son derece kıymetli olan kavram. yönetmesini bildiğiniz taktirde başarmak istediğiniz her şeyi başarırsınız.

yeterince hızlanırsak yavaşlayan şey

akışkan olmayan, sonsuzluğun kütlesel tükeniş biçimi.

yarısı olmayan ölçü

akıp giden, tutamadığımız bir kavram.

yerine konmayan ama karşımıza sürekli yenilikler çıkartan şeydir.
yenilikleri nasıl değerlendirdiğimiz de geleceğimizi belirler.

zaman, oluştur. oluş algıya bağlıdır, kaygı ve tasa verir. öyleyse tasasızlık, zaman-dışılık olmalıdır. zaman-dışılıksa bir sonsuzluk standardı yakalamaktır. ebedi olan kaygı ve tasa hissetmez çünkü. bu yüzden vampir filmleri biraz paradoksaldır. vampir ancak fantastik-sonsuz bir evrende varolabilir.

kökeni arapça.
زمان fiili arapça yorgun bitkin düşmek/düşürmek anlamına geliyor.
zamanın her şeyi tüketip eritiyor bitkin düşüyorken her şeyin ilacı diye kendimizi kaldırıyoruz belki de.

çok sandığımız zamanımız aslında yok. şöyle düşünün sabah uyanıyoruz ve akşam oluveriyor. bazen elle tutulur hiçbir şey yapmadan gün bitirdiğimiz oluyor. “yarın yaparız nasılsa kaçmıyor” diyor çoğumuz ama öyle değil. ertelediğimiz her şeyin yarım kalma riski olduğunu unutmayın. yarına çıkmamız bile belli değilken böyle bir rahatlığa sahip olmamız bazen şaşırtıyor beni. kendi kendimize hatırlatıp harekete geçmek gerek.

ne dosttur ne düşman. o yolunda gider bizde yolcusu oluruz.

hep ileri akan su.
yavaş yavaş damlayan, sonunda
sel olup her yeri yıkan su.
temiz başlayıp sonunda kiri çıkan su.
akan, akan, ölüm denen ateşi yakan su.

k, 2022.

zaman bir virüs gibidir. bedeni çürüten, beyni bulandıran, açıyı artıran. insanın aslında baş edemediği en büyük düşmanı yada acısını unutturduğu en önemli dostudur.

30 kasım 2001'de kıraç tarafından çıkarılan müzik albümüdür.
12 şarkıdan oluşan albümdeki "endamın yeter", "gönül", "kan ve gül", "yıllar sonra" ve "zaman" şarkılarına klip de çekilmiştir.

özellikle "endamın yeter" parçası bir patlama yaşamış, kıraç'ın ününe ün katmıştır.


bu albümden sonra kıraç, türk müzik piyasasında vazgeçilmez bir isim olmuştur. dizi ve filmlerden teklifler almaya ve onlar için şarkılar yapmaya başlamıştır.

endamın yeter ve yıllar sonra, albümdeki favori parçalarımdır.

bir an önce geçmesini istediğinde geçmek bilmeyen ,
hiç geçmesini istemediğinde çabucak geçip giden
hem her şeyin suçlusu hem de ilacı olan
geçmişle geleceğin bütünü olan süreklilik .

kimi 22 yaşında mezun olur; iyi bir iş bulmak için beş yıl bekler.
kimi 25 yaşında ceo olup 50 yaşında ölürken, kimi 50 yaşında ceo olup 90'ini görür.
kimi evlenirken,kimi bekar kalır.
obama 55 yaşında emekli oldu. trump 70 yaşında göreve başladı.
dünyadaki herkes kendi zamanına göre yaşar çevrendeki bazı insanlar senden bir adım daha ilerde gözükebilir. bazıları ise senin gerinde gözükebilir. ancak herkes kendi yarışında kendi zamanındadir. geç kalmadın sadece kendi zamanını yaşıyorsun.

aslında kaderimiz budur. yaşamımızı belirleyen, zamanın insanlik üzerindeki etkisidir. ol sebepten yaşamımızın dönüm noktalarını belirler.

nietzsche 'gott ist tot" der herkesçe bilinir. bu zeitgeist dediğimiz mefhum bağlamında muazzam bir tespittir aslında -her ne kadar post-modern kültür bunu aciz bir slogandan ibaret algılasa da- inşa ettiklerimiz, muktesabatımız uzun yıllardır tanrı'nın yaşamasına imkân vermemektedir. bu ise zaman ve onun etkileri ile açıklanabilir. nasıl zamanında tanrı'nın yaşamını imkansız kılıyorsa zeitgeist, bugün de kaderimizi belirler. estetik, aşk, sanat, maneviyat ölüdür. hayatların çizgisi gizem ve maceradan yoksun sıkıcı birer kopyadır. zaman bu kadarına izin verir sadece.

zaman, yaşarken bitmeyen, geçmişe dair düşüncelere daldığında hızlıca geçmiş gibi gelen, ilaç olduğu iddia edilen ama bu iddianın çaresizlikten ortaya atıldığına inandığım şeydir.
bir ölçü birimi olduğu da söylenebilir.

algıdan ibaret olan ancak saatler ile somutlaştırdığımız kanatlı şeydir. bir gün gelir ve olaylar gelişir.