psikolojik şiddet

ihmal, örtülü veya açık aşağılama, değersiz ve suçlu hissettirme, aklından şüpheye düşürme, korkutma, mahrum bırakma, umut verip yarım bırakma falan.

türkiye'de her gün her kesimden insanın dolaylı ya da direkt olarak bir şekilde maruz kaldığı illet.

(bkz: pandemi sürecinde aile içi şiddetin artması) başlığında yer alabilecek şiddet türüdür. günümüzde pandemiyle birlikte artmıştır.

bir kişiyi eleştirmek, suçlamak, utandırmak veya başka bir şekilde manipüle ve istismar etmek örnek olarak gösterilebilir. psikolojik şiddet gören kişinin benlik duygusu ve saygısı zedelenir.

her yaştan insanın maruz kaldığı ve kademeli bir şekilde dozunun arttığını düşündüğüm bir çeşit suç. elim olaylar yaşanacağını haber veren şiddetlerin ilk aşaması. aile içi şiddet

uzaktan kuzeni için: (bkz: ekonomik şiddet).

fiziksel şiddet kadar tehlikeli bir şiddet türüdür.
bir zamanlar eski sevgilime farkında olmadan psikolojik şiddet uygulayan biri olarak fiziksel şiddet kadar berbat bir şiddet türü olduğunu söyleyebilirim.
insanları baskı altına alıp sevgilerine sığınıp onlara zarar veriyoruz farkında olmuyoruz. insanlara karışıyoruz hayatlarına müdahale etmeye çalışıyoruz.
ailesinin bir kere bile bağırmadığı insana kendimizi bir bok zannedip bağırıyoruz.
şiddetin her türlüsü çok kötüdür.
ama psikolojik şiddet çok daha kötüdür. sebebi ise yaranın görünmemesi birini yaralıyorsunuz ve bu yara gözle görülmüyor.

aşırı fedakar davranarak karşısındakini borçlu, suçlu hissettirmek de masum görünümlü psikolojik şiddet olabilir.

insana bütün özgüvenini kaybettirir. sürekli yargılanmaktan korkarsınız sonrasında. işin kötüsü size bunu sevgiliniz ya da bir arkadaşınız yaşatıyorsa hayatınızdan çıkarana kadar konduramazsınız ne kendinize ne karşı tarafa. ama bu baskı ve şiddet bittiği zaman yaşadığınız o rahatlama hissi her şeye objektif bakmanıza yardımcı olur. işte o zaman 'bana bunun yapılmasına neden izin verdim?" pişmanlığı başlar.

(bkz: funny games)

akşam aynı masada oturup yemek yediğiniz, aynı okula gidip geldiğiniz veyahut aynı bardaktan su içtiğiniz kişiden bile gelebilen ki genelde sık sık böyle olan şiddet türü. bedeninize dokunmadan da sizi hırpalayan, canınızı yakan, kendinizden nefret etme gibi durumların söz konusu olduğu şiddet tipidir.
rezalettir, insanlık dışıdır ve korkunçtur.
yapmayın.

fiziksel şiddetten en büyük farkı absorbe edilememesi ve iyileşmesi için zamana değil, bir başkası yahut kendi kendine yapılan bir terapiye ihtiyaç duymasıdır. aksi halde karşı pskilojik şiddete başvurulur. genelde zayıf yaratılışlı insanlar -insanlığın büyük çoğunluğu- egosuna yenik düşerek, ikincisini tercih eder. üstü tarafından ezilen altındakini ezer ve böylelikle psikolojik şiddet arttan şiddetiyle etrafa bulaşarak, yayılmaya devam eder. erken yaşlarda maruz kalınan psikolojik şiddetin bıraktığı etkiler şüphesiz daha hasar bırakır. yapmayın! siz olmasanız da, bir sevdiğiniz sizin daha önce yaptığınız psikolojik şiddetin karşılığı altında ezilir ve farkında olmazsınız.

ispati zor oldugu icin bir cezai mueyyidesi de olmayan durumdur. öyle olunca da yapanin yanina kar kaliyor malesef.

gurur, güven kırıcı söylemler içerir. insanın bir uzvunu değil de kalbini acıtır, kafasını meşgul eder. fiziksel şiddetten pek bir farkı yoktur.

fiziksel şiddetten çok daha tehlikeli ve yıkıcı olan şiddet türüdür.

vücut yarası geçer ama kalp yarası geçmezmiş.

ilişkilerde belirli kategorilere ayrılmış türler altında incelenir. çevremizde ve hatta kendimizde gördüğümüz, çoğu zaman bilinçsizce yapılsa da çokça var olan şiddet çeşitleri vardır.

en sık görülenleri başlık başlık incelemek gerekirse;

(bkz: ghosting)

sevgilinin ya da flörtün herhangi bir sebep ya da iletişim olmadan ortadan kaybolması durumu. ortada ayrılığa dair bir konuşma ya da bir durum yoktur, şahıs birden buharlaşırcasına kaybolur. "kanka ben ayrılamıyorum ya o benden ayrılsın" kafası sanıyorum bunun bir türüdür. ayrılık kararı karşıya yüklenir.

(bkz: stashing)

stashing saklama durumudur. mantıklı sebepler olmaksızın sizi ailesinden, arkadaşlarından, kısaca çevresinden saklaması durumu. (hatta herkesten) stashing durumunda buluşmalar genellikle ücra yerlerde, çoğunlukla evde ya da hiç kimsenin sizi tanımadığı yerlerde olur. sizinle bir ilişkisi olduğuna dair kesinlikle sinyal verilmez hatta maksimum derecede gizlenir. bu hikayenin nasıl bittiği malum, fazla yoruma gerek yok.

(bkz: benching)

kenarda tutma durumudur. türkiyede "yedekte tutma" olarak kullanılır. ilişki flört aşamasından ileriye gidemez hatta genelde sosyal medyada görüşmekle sınırlandırılır. sebebi aşikar.

(bkz: love bombing)

aşk bombardımanı durumu. hani üçüncü gün "hayatımda kimseyi böyle sevmedim" durumu da denebilir. genellikle karşı tarafı yoğun sevgi ve ilgiyle ezer, karşılık veremiyorum/layık değilim psikolojisi yaratır. love bombing'in bir diğer özelliği ise aynı hızda bitmesidir. böylelikle yerini yoksunluğa bırakır.

(bkz: gaslighting)

en ilginç terimlerden biri bu. anlatmak için önce nerden geldiğine inelim.
adını 1938 yapımı "gas light" isimli bir oyundan almaktadır. oyunda erkek karakter odada bulunan gaz lambasının her gün ayarını biraz daha düşürmektedir. kadınsa bunu söylediğinde gaz lambasının ayarının aynı olduğunu, kadının paranoya yaptığını, hayal gördüğünü hatta uydurduğunu söyler. oyun sanıyorum gaz lambasının tamamen sönmesiyle son buluyor.

nerden geldiğine bakınca ne olduğunu anlamak ve anlatmak daha kolay oluyor. gaslighting en minimal haliyle "ben asla öyle bir şey söylemedim/yapmadım" durumudur. kişi suçlu olduğunda karşısındakine böyle bir şeyin olmadığını/yaşanmadığını defaatle tekrar ederek onu akıl karışıklığına ve kendinden şüphe etmeye sürükler.

aklıma geldikçe diğer türleri de eklemek üzere burada noktalıyorum.

maalesef en büyüğü genellikle aileden görülür ve "aile kutsaldır." safsatasıyla büyüdüğümüz için çoğu zaman bırakın engellemeyi kabul bile edemeyiz.

saman altından su yürütmek gibidir.
bilinçaltını yavaşça ele geçirir.
hatta herşey öyle tersine döner ki bir süre sonra ne olduğunu anlamadan kendini suçlu hissedersin.
şiddetin görünmez perdelisidir.
ruhu zayıflatır. insanı yaşarken çürütür.

insanlar üzerinde bıraktığı tahribatın ne kadar kayda değer olduğu gün geçtikçe daha iyi anlaşılacak şiddet türü.

insanların birbirine en sık uyguladığı ve bu durumun farkında bile olmadığı şiddet türüdür. etkilerinden sıyrılmasının zor, uygulanmasının kolay olduğu şiddettir.

psikolojik şiddetin birçok çeşidi bulunmakta aslında ve genelde kurban uzun bir süre boyunca psikolojik şiddete maruz kaldığını fark etmez. psikolojik şiddet türlerinin tanımlarını "www.posta.com.tr/amp/yazarl...; sitesindeki sayın mehmet coşkundeniz oldukça güzel bir şekilde özetlemiş, ondan alıntı yaparak bu konu hakkında yeterli bilgiye sahip olmayanları bilgilendirmek istiyorum ben de.

1- ghostıng (hayalet davranışı)

hoşlandığını her haliyle belli eden kişinin birden ortadan kaybolması durumu. ortada bir ayrılık konuşması yoktur. ama birden iletişimi keser, telefonlarınıza, mesajlarınıza cevap vermez. böylece ayrılık konuşması yükünü size bırakırlar.

2- zombıeıng (hortlama)

bir üst maddede olduğu gibi bir anda ortadan kaybolan sevgilinin bir anda ortaya çıkıp sizinle iletişim kurması. kafanız karışır, hayatınız allak bullak olur. tam düzeldim derken yeniden o sıkıntıları yaşamaya başlarsınız.

3- stashıng (saklama)

sevgiliniz sizi gizliyor. sizinle genellikle evde ya da ücra köşelerde buluşuyor. bu, sakladığı bir şeyler olduğunu gösterir. ya hayatında başka biri vardır ya da size bugüne kadar söylediği her şey yalandır.

4- benchıng (kenarda tutma)

sosyal medyadan mesajlaştığınız kişinin bir türlü görüşmeye yanaşmaması. çünkü aslında o başkalarıyla görüşüyordur ama sizin de ilginizi diri tutarak kenarda bekletiyordur. diğer görüşmeleri bittiğinde sizi oyuna sokacaktır.

5- breadcrumbıng (yemleme)

sizinle flört edip hoş jestler yapan ancak buluştuktan sonra bir hafta aramayan, mesajlarına cevap vermeyen ama birkaç gün sonra yine ortaya çıkıp aynı jestleri yapan kişinin davranışı. yani sizin duygularınızla oynuyor ama kendisi gününü gün ediyor.

6- cushıonıng (tamponlama)

ilişkisi olan ya da evli kişilerin bunu açık açık söyleyerek başkalarıyla ilişki yaşama durumu. bunu çoğunlukla egolarını tatmin için yaparlar. ilişkileri biterse sizi de bir seçenek olarak düşünürler ama çoğunlukla o ilişkileri bitmeden sizden ayrılırlar.

7- love bombıng (aşk bombardımanı)

daha ikinci buluşmada size ne kadar aşık olduğunu söyleyen, aşırı ilgi gösteren ama bir süre sonra bu ilgiyi kaybeden kişinin davranışı. siz onun aşkı altında ezilirsiniz hatta aynı şekilde karşılık veremediğiniz için kendinizi kötü hissedersiniz.

8- hauntıng (musallat olma)

eski sevgilinizin ya da siz ilişki yaşadığınızı düşünürken birden ortadan kaybolan o sinsi kişinin sizi stalk’a alması. sosyal medyadaki fotoğraflarınızı beğenip, story’lerinizi izlemesi. ve bunu sıklıkla yapıp size rahatsızlık vermesi.

9- mansplaınıng (erkek söylemi)

erkek söylemi adını taşısa da kadınlar tarafından da uygulanan bir şiddet türü. karşısındaki kişiyi küçük gören, yeteneklerini küçümseyen, sürekli kendisini öven, böbürlenen kişinin davranışı.

10- gaslıghtıng (akıl karıştırma)

bireyin kendi akıl sağlığını sorgulayıp irdelemeye iten bir şiddet türü. en basiti sevgilinizin sizi aldattığından şüpheleniyorsunuz ama o size sürekli “paranoyaksın” diyor. yani suçlu kendileriyken size suçlu hissettirip bir de özür diletebilirler. (bana göre en korkuncu...)

11- jealousıng (kıskançlık)

aşırı kıskançlık gösterip sonra da bunu “seni çok seviyorum o yüzden kıskancım” cümlesiyle aklamaya çalışma davranışı. oysa o sizi değil kendini çok sevdiğinden bu kadar kıskanç.

12- lyıng (yalancılık)

başta sizi elde etmek için söylediği yalanlar bir süre sonra sizi elde tutmak için de devam edecektir. yalanlarına kendileri de inanmaktadır ve yalan söylerken sizin yaşayacağınız psikolojik durumu asla önemsemezler.