kafamın içinde oturmuş kaybetmek üzere olduğum bir satranç maçının bitmesini bekliyorum yalnızca. bir gün şah mat sesini duyacağım ve nerede ne yapıyor olursam olayım kalkıp başlamasına izin verdiğim şeyi bitireceğim. cioran'ın dediği gibi, çıkacak kan beni ürkütmemeli.

okula bir yıl erken gitmiş, gitmeden bir yıl önce de okuma yazmayı öğrenmiş biri olarak; arkadaşlarıma yapıldığını hep gördüğüm ufak kalbimle üzüldüğüm durumdur. hem okul başarısı hem kişilik olarak arkadaşlarımla aramı hep açtı. kime ne oldu? öğretmene hiçbir şey. benim başarımı sahiplenirken, başkasının başarısızlığını sahiplenmiyorlardı sebebi kendileri olmasına rağmen. iyi öğretmenlere rastlamak insanın karşılaşabileceği en güzel şanslardandır.

başta satürn, jüpiter, neptün ve uranüs olmak üzere, yıldızından uzak ekstrem koşullarda dolanan bazı gezegenler.

sistemleri içerisinde yıldızlarından uzak ve soğuk bölgelerde bulunan, yapılarında bol miktarda metan bulunduran bazı gezegenlerde yüzey koşulları, dünya'da olduğundan epey farklıdır. özellikle büyük kütleli gezegenlerdeki, dünya'ya kıyasla yüksek olan kütle çekimi, gezegen atmosferi üzerinde bulunan metan içerikli buzların olduğu bölgeleri yüksek yoğunluğa erişecek şekilde sıkıştırabilir. modellemelere göre bu sıkıştırma işlemi, basıncı da oldukça yükselttiğinden, bu bölgelerde elmas oluşumu tetiklenebilir. benzer şekilde, yoğun atmosferi olan bu gezegenlerde sürekli gördüğümüz fırtınalardaki şimşeklerden kaynaklanan süreçlerle de elmas oluşumu gerçekleşebilir.

elmas, bahsi geçen bölgede bulunan diğer elementlerin oluşturduğu bileşiklere göre daha ağırdır. bu nedenle de çapı yaklaşık 1 santimetreyi bulabilen bu elmaslar, atmosferde duramayarak gezegenin yüzeyi üzerine düşmeye başlar. örneğin satürn üzerinde yılda yaklaşık 1000 ton elmas oluşabileceği tahmin ediliyor.

elmas yağışı, gezegenin çekirdeği etrafında devasa elmas dağları ortaya çıkarabilir. çekirdeğin derinlerine doğru gidildikçe, elmasın katı olarak kalması da imkânsızlaşıyor.

çekirdek etrafındaki elmas yığılmaları, bu tür gezegenlerdeki garip manyetik alan yapısını da açıklayabilir. zira elmas ortaya çıkarken, ortam şartları nedeniyle metalik hidrojen oluştuğu da tahmin ediliyor. bu durum manyetik alanı etkileyebilir.

ne yazık ki süreci ve sonucu gidip yerinde gözleme ve doğrulama şansımız yok. laboratuvarlarda, gezegen ya da yıldızlardaki koşulları oluşturmak da bazen imkânsız. yine de yaklaşık olarak benzer ortamların oluşturulabildiği laboratuvar deneyleri, bize bu elmas yağmurlarının olası olduğunu gösteriyor. ancak yine de uzayla ilgili her konuda olduğu gibi, bunda da daha fazla araştırma ve gözlem sonucu elde edilmesi gerekiyor.

desene bütün ülke sanatçı.

jorge luis borges latin amerika’nın aymazlığı, umursamazlığı ve de belli durumlarda usanmadan gösterdiği tembelliği neticesinde gözlerden uzun süre uzak kalmış, hak ettiği değeri bir türlü bulamamış, kuzey amerika ve avrupa’da keşfedilince ünlenmiş dünya edebiyatının gelmiş geçmiş en büyük yazarlarından biridir.

dünya diye bildiğimiz bu can çekişen gezegenin kurulduğundan beri yedi bölgesinden kan akmakta oluk oluk. ama afrika ile birlikte en çok kan kaybeden bölgesi belki de güney amerika’dır. devrimler ve darbelerle bezenmiş tarihine baktığımızda haritalarda renginin neden hala kırmızıya dönmediğini anlamadığımız güney amerika’nın ucundan sarkan arjantin dünyaya birkaç ünlü isim sunmuştur yalnızca. ernesto che guevara juan peron, diego armando maradona ve jorge luis borges.

borges dünya edebiyatında kendinden sonra gelen yazarları en çok etkileyen kişilerden biridir. borgesvari diye bir niteleme bile ortaya çıkmıştır borges’in düşsel metinleri ün kazanıp başla yazarlara yol göstermeye başlayınca, tıpkı borges’in hayran olduğu yazarlardan biri olan kafka’nın edebiyat dünyasını kafkavari terimini hediye etmiş olması gibi.

borges birçok yazardan etkilenmiş, birçok yazara hayranlık beslemiştir. h.g.wells, walt whitman, fransisco de quevedo, cervantes, franz kafka, henry james ve alfonso reyes gibi.

bu uzun liste aslında borges’in çok iyi bir yazar olmanın yanısıra çok iyi bir de okur olduğunun göstergesidir. zaten borges’in cenneti tasvir ediş şekli de bunu göstermektedir. borges’e göre cennet dopdolu bir kütüphanedir.

borges öteki soruşturmalar kitabının bir denemesinde yazarın hayatının bir noktasında dokunaklı bir durumun olması gerektiğini ve quevedo’nun böyle bir durumu yaşamadığını söyler ama kendisi yaşamıştır.

ilk dokunaklı durum; borges’in kadınları çok sevmesi, onları büyük bir şehvet duyması ama utangaçlığı yüzünden onlardan hep uzak durmasıdır. dört yıllık kısa sayılacak bir evlilikten sonra ayrıldığı eşi borges ününden pay alabilmek için onun iktidarsız olduğuna dair bir kitap bile yazmıştır. borges ise bu dört senelik dilim dışındaki zamanı çok uzun bir süre yaşayan annesi ile geçirmeyi tercih ederek insanlardan kendini belli bir yere kadar soyutlamaya çalışmıştır.

cinsellik konusunda utangaç olan borges konuşmak konusunda fazlasıyla dışa dönüktür. fikri her sorulduğunda tatmin edici cevaplar verir muhattabına ama bazen bu cevaplar onun yanlış anlaşılmasına ve siyasi olarak insanlar tarafından acımasızca eleştirilmesine neden olur.

borges’in hayatındaki ikinci dokunaklı mevzu ise körlüktür. babasından miras kalan bir hastalık sonucunda kademe kademe körleşen borges kendini bu duruma alıştırmış olduğu için çok da zorlanmaz ama kendisine kitap okuması için bazı yardımları kabul etmek zorunda kalır. bu yardımlardan birinin sahibi de benim çok sevdiğim alberto manguel’dir.

borges edebi olarak ün kazandıkça bir anlamda özgüven de kazanır ve deneme, şiir, öykü yazmaya devam eder ama asla roman yazmaz.

1986 yılında karaciğer kanserinden cenevre’de öldüğünde arkasında dev gibi bir isim ve okurlara asla yetmeyen kitaplar bırakır.

nasıl birşey olduğunu kimseye anlatamamak.

ne bileyim, toplu taşımada , parkta bahçede, kalabalıklar ortasında nasıl tanıyacak. şimdiden söyleyeyim, ben sticker yapacam kağıttan, üzerine kafasına tekme atan adam çizip telefonumun kılıfına yapıştıracağım. siz genede görürseniz, yanıma gelmeyin.

kayan.

beni en çok pişman eden eylemlerden biridir. filtre kahve bağımlısıyım ilk maaşımda eve filtre kahve makinesi aldım. babam da beğenip dadanınca makineyi hiç boş bulamıyorum. geçenlerde iki gün izmir'e gittik babam makineyi oraya da götürdü.

zaten herkes yazmış kitaplar konusunda bir okyanus gibi okumaktan asla ama asla bıkmayacağım sonsuza kadar yazsa okuyacağım hoş sohbet sözlüğün madalya canavarı bilgesi.

bardağın taştığının göstergesidir. ama ülkem suskunluğa mahkum olmaya devam etmektedir.

türkiye de maalesef arkasından yollu, aranıyor gibi şeyler söylenen, adı çıkabilen kişidir. kimse çıkıp da ülkede sanki bunlar hiç olmuyormuş gibi konuşmasın. genlerimize kodlanmış erkek ilk adımı atar diye. velhasılı esasen normal biridir ancak kuvayi milliye sınırları dışında.

iyilik adı altında yapılan gösteriştir. önce bir av seçilir, sonra gizli kamerayla çekim yapılır. sonrasında o kişinin simitlerinin veya artık ne satıyorsa alınacağı söylenerek, satıcıya duygusal anlar yaşatılır. sonra bu youtube kanallarında gösterilir ki , bu gösteriden nemalansınlar. eee iyiliği karşılıksız yapacak değiller ya…

bunun diğer versiyonu da , sokakta buldukları zavallı kedi/köpeğin ilk halini gösterip, sonra bakımlarını yapıp, ‘bakın ben iyilik yaptım’ diye duyurmaktır. çok güzel bir iş yapıyor, tebrik ederim ama neden bunu herkese onaylatma gereği duyuyorsun ki? sen zaten yaptığın iyilikle içini güzelleştirmiyor musun? niye herkesten tebrik bekliyorsun? onaylanmaya bu kadar mı ihtiyaç duyuyorsun?

bu tür klişeler o kadar çok ki sosyal medyada. hani sağ elin verdiğini sol el görmezdi? aynı şeyi malum parti de yapıyor ama o konuyu dile getirmeyeceğim; bilen biliyor zaten.

kafa sözlük'teki 1 milyonuncu tanımın sahibi. ben ise 999999. tanımın sahibiyim, ağlamak istiyorum. şansımı...

inanmayanlar için:

#999999

#1000000

bu ara böyle.

ilerleyemeyecek insan beyanıdır. bir şeyde oldum demek ilerlememek için en büyük engeldir.