evrendeki düzen tesadüfen oluşabilir mi sorunsalı

(bkz: göklerden gelen bir argüman vardır)

tesadüfen bozulabildiğine göre oluşabilir de.!

önce şunu söylemeliyim ki evren düzenlidir, çünkü müthiş bir düzensizliğe sahiptir. ve bence kendi başına oluşamayacak kadar da muhteşemdir diye düşünüyorum.

düzen olmasaydı hayatta olamayacağımız için, sorunsalın sorgulanabilmesi sadece düzenli olan evren varyasyonlarında mümkün.

aklı ermeyen dindar sorularından biri daha. birincisi, tesadüf diye bilimsel bir açıklama olmaz. bir şey olmuşsa olmuştur, vardır ve gerçektir.

ikincisi bu arkadaşların genelde çok zayıf olduğu matematik ve olasılık ile ilgili. milyarda bir ihtimali olan bir şeyin olması size tesadüf gibi görünebilir fakat trilyonlarca kere deneme şansınız varsa o şey muhakkak olur.

üçüncüsü ise evrende düzen diye bir şey yok. düzen dediğiniz şey sadece algılarınızın bir oyunu. evren, galaksimiz ya da gezegenimiz ne badireler atlattı, ne yokoluşlardan döndü bilseydiniz düzen kelimesini kullanmazdınız. evrende daha çok kaos hakimdir tıpkı basit bir kimyasal tepkimede olduğu gibi. fakat bu kaos belli aralıklarla dengeye gelir, siz de onu düzen zannedersiniz.

bir tanrıya inanmıyorsanız etrafınızdaki her şey tesadüftür.

inanmak isteyen dine inanasın. 6000 yıldır dünya var ve dinler gerçek. hiç araştırıp gerçeğe ulaşmayın yoksa birbirinizi öldürürsünüz siz. bilim falan hikaye. 4 buçuk milyar yıllık şeyler sizin aklınızın ereceği şeyler değil.

soruyu "evrendeki kaos tesadüfen oluşabilir mi" diye değiştirmek istiyorum.

oluşur guzuuum, oluşma mı heç?

t: ne desem boş.

din ve bilim birbirinden ayrı değildir. şu anda bilim adamları gerçek kuran manalarını tefsir ediyor...
bu arada kuran 6 bin küsür ayetle sınırlı musaf değildir. insanin kendisi kurandır.
yeter ki varlığında ki / dna sında ki kütüphanenin kapısını aralayabilsin...
o zaman hiçbir din ile kayıtlı kalmaz...ınsan dinler üstüdür...
"arifin dini yoktur"

evrende düzen diye birşey yok. kaotik evrende yaşıyoruz. fakat şans eseri de olsa şuan evrenin bir köşelerinde dünyanın aynısı tıpa tıp oluşuyor . çünkü dünyanın oluşması için gerekli atomların bir biri ile yan yana gelme olasılığından daha büyük bir evrende ve zaman diliminde yaşıyoruz.

hangi düzen sorusunu akıllara getiren sorunsaldır kendisi. fakat ben başka bir şey diyeceğim.

yukarıdaki yazar arkadaşımızın paylaştığı ve anne kuşun yaşama şansı en düşük olan yavrusunu yuvadan attığı video linkine istinaden, şöyle bir yorum görüp dumura uğradım.

aynen kardeşim. kuşa diyelim yapmasın bir daha böyle şeyler. insanı dinden soğutan paralel yapı kuşları istemiyoruz.

evrende ( aslında hiçte ideal olmayan) bir işleyiş var evet. bunu "ideal bir düzen" olarak tanımlayan (öyle algılamak isteyen) sizsiniz.. her nasıl işlese bir düzen oluşturacaktı ve siz (bu mantıkla) hangisi olsa da öyle diyecektiniz..
ideal olmasa dahi bu işleyişin tesadüfi olup olmadığı ayrı bir tartışma konusu..neyin neden öyle işlediği bilinebilen süreçlerde anlaşılıp çözümlenebiliyor. ancak süreçler çok sayıda ve karmaşık ve birbirini üretir süreklilikte. tamamını bilemiyoruz, biz ancak bilebildiklerimizi çözümleyebiliyoruz. klişe deyişle 'büyük resim' varsa ve bilinse tesadüf mü, hedefin gerektirdiği bir zorunluk mu ve hedef tasarlanmış olabilir mi'ye dair saptamalar yapılabilir. ancak bu aşamada ve somut veriler ışığında, bütünü kapsayıcı saptamalar yapmaktan uzak olduğumuzu kabul etmek gerekir.

evet. bunun bir adı bile var.

(bkz: kaos)

belki de evren içinde bir evreniz ve bu evrenin mantığı zihnimizin ürettiği kadardır.

evrende düzen yok ki kaotik bir yapı var.

öyle değil de şöyle olsaydı ne olurdu? misal su akışkan değil de yapışkan olsaydı...
misal nötronların da elektrik yükü olsaydı...
elektronlar protonlarla aynı elektrik yüküne sahip olsaydı...
avogadro sayısı 6.02e23 değil de 7.3e22, pi 2.75..., e sayısı rasyonel bir sayı olsaydı.
bunların şu anki durumları o "mükemmel" düzenin nedeni.
ama bunlar da ihtimal dahilinde. olabilirdi.
ne olurdu bilemiyoruz. hiçbir zaman da bilemeyeceğiz. evren olmazdı diyenler de işkembeden sallıyor. onlar da bilmiyor. belki daha iyi çalışan, kaosun olmadığı bir evren olurdu.
o yüzden "bu mükemmel düzen tesadüfen oluşmuş olabilir mi" diyen medrese kokulu cahil söylemlerini bir yana bırakın. matematik çalışın.

tesadüfün bir mükemmeli olamaz, evren'de mükemmel işleyen bir doğal döngü var özellikle doğa ile ilgili olan düzende her şey çok ince. var olan denge biraz bozulsun, hemen etkisi ortaya çıkıyor. bu yüzden rastlantısal bir olgudan söz edilebileceği kanaatinde değilim.

evrenin ve varsayım olarak içinde bulunduğu boşluğun -sonsuzluğun ne olduğunu insan soyu hiçbir zaman bilemeyecek , hani belki ışık hızına ulaşsak bile ,evrenin sınırı şu anda 13,5 milyar ışık yılı uzakta (bilim cahil halimle yazıyorum) ,hiç bir canlı türünün soyu o kadar sürmez,hadi sürdü diyelim evren yasalarına göre (insan soyu teorisi) ışık hızından hızlı bir şey yok ,teoriye göre evrenin dış kabuğunda ki hız ışık hızının 2 katı yani geçilemez, yasa buna izin vermez.
sonra trilyon tane gökada var ,şu anda bildiklerimizde bırak akılı canlıyı hayvan tabir edilen çok hücreli canlı bile olduğu meçhul ..
bir şekilde dünyamızda canlı oluşmuş bizde sürece katılmışız daha ne kadar hayvan ve insan soyu sürer olsa olsa bir 3 milyon yıl daha ki nasıl olacak o da meçhul.
yani insan soyu tükenince evren şudur budur muhabbeti de bitecek ,bir zaman sonra evrende yok olup gidecek ..
evren büyük olasılıkla sonsuzluğun içinde bir toplu iğne başı kadar bir yere sahip belki de hiç bir şey değil yada bir simülasyon, yapay zeka vs-vs-vs.
insanoğlunun gelecekte ulaştığı en yüksek bilimde en yüksek zekalı insanda evren -büyük boşluk yada başka bir şey ne olduğunu bilemeyecek .
anlayacağınız niğde'de ki köy kahvesinde ki muhabbet ile kuantum olayı tartışması arasında da fazla bir fark yok .

beyni çalışan müslüman din insanları bu yüzden( eyüp dağ örneği, ) islam yaratıcısının-allah'ın gücünü sınırlamışlar ve yaratıcının gücünün etkisini samanyplu gökadasına indirmişlerdir ,en doğrusunu yapmışlar sonsuzluğa hükmediyor bilgisinin sınırı yoktur denen bir ''tanrı'da''' hiç bir şey bilmeyen-gücü olmayan konuma düşer. diğer dinlerde de kavramın tanımı böyle ,sonsuz hükmedici ve sonsuz güç olamaz.

bilim açısından da din açısından da her şey muallakta ,şu var insan gelişimi ve düzeni için bilim inanılması gereken tek olgudur .dediğim gibi bilimde bir yere kadardır ve sonrası çaresizliktir .
insan soyunun tek güveneceği inanacağı kavran bilim olmalıdır .

evrende düzen mi yoksa kaos mu var sorunsalından geldim abüü! biraz da buraya fikir serpiştireyim.

orada "hem düzen var hem kaos; hangi ölçekte ve nereye baktığınıza bağlı" sonucuna ulaştığımıza göre, bu başlık bir miktar eksik hâle gelmiş oluyor. tabii burada düzen kelimesi genel olarak "evrenin şu anki durumu/genel özellikleri" anlamında kullanıldıysa, o zaman soru doğru.

kritik yoğunluk derler, bir yiğit vardır. bu teorik nicelik, evrenin geometrik bakımdan düz olmasını sağlayan nokta değerdir. hubble sabiti ve evrensel çekim sabiti ile doğrudan bağlantılı olup evrenin gelecekteki durumunu da belirler aslında. eğer bu çok büyük bir sayı ise ve belirli bir değerden daha yüksekse, evren "açık" olarak tarif edilir ve sonsuza dek genişleyeceğinden emin olabilirsiniz. ayrıca negatif eğriliğe sahip olur böyle bir evren. yok eğer belirli bir değerden çok daha küçükse, o zaman kendi üzerine çökecek demektir, hemen gidin ekmek falan alın. "kapalı" olarak adlandırdığımız bu tip, pozitif eğriliğe de sahip olur utanmadan.

zurna nerede zırt der? şurada; kritik yoğunluğun belirli bir nokta değere eşit olduğu yerde. o zaman evren, geometrik bakımdan düz olur. genişleme hızı da zamanla 0'a doğru yaklaşır ama sonsuza dek de genişlemekten geri durmaz böyle bir evren. işte içinde bulunduğumuz durum bu.

peki neye yarıyor bu tam olarak? benim burada sözlüğe bu sıkıcı paragrafları döşüyor olmama. kritik yoğunluk çok büyük ya da çok küçük olsaydı ya evrende hiç madde oluşamadan aşırı hızlı bir genişleme gerçekleşecekti ya da evren hızlıca çökecekti ve ben hiç var olmamış olacaktım. buna sevinen sözlük yazarlarına kötü haber; siz de var olmayacaktınız. kritik yoğunluğun tam da bu değerde olması, evrendeki canlılığa izin veren "ince ayar"dır. inancınıza bağlı olarak bunun bir yaratıcı tarafından özellikle ayarlandığını kabul edebileceğiniz gibi "bizi simüle eden birileri var, onlar yaptı" da diyebilir yahut "saçmalama, tabii ki de tesadüf!" diyebilirsiniz. o size kalmış.

inancı bir kenara bırakıp "tesadüftür" dediğimizi farz edersek, neden öyle olabileceğine dair bir şeyler söylenebilir. mesela çoğu zaman olduğu gibi, kabağı çoklu evrenler kuramının başına patlatabiliriz. "bi' sürü bi' sürü evrenler vardı, bazılarında yaşama elverişli koşullar oluşmadı, bazılarında oluştu. aha bizimki de bu ikinci grupta!" diyebiliriz mesela, kime ne!

ya da diyebiliriz ki "türler arasında olduğu gibi, evrenler arasında da doğal seçilime benzer bir mekanizma işliyor. bizimki var olmayı başaranlardan biri." olamaz mı? olabilir. mehmet günsür'e sevgiler.

bunlara benzer bambaşka, çeşitli fikirler türetebiliriz.

ama bazılarımız "banne! ben inanç kısmına geri çekeeğim konuyu." diyebilir. onlara da "o zaman çoklu evrenleri kim yarattı/simüle etti?" sorusunun cevabını arama yolculuğunda bol şans dileyip çekileyim.