merkür

güneş sisteminin güneş'e en yakın olan ve en küçük gezegenidir.

adını roma mitolojisi tanrısı olan merkür'den* almaktadır.

ayrıca bu gezegenin doğal uydusu bulunmamaktadır.
doğal uydusu olmayan bir diğer gezegen için, (bkz: venüs)

bu merkür size ne etti! bir kişi dışında kimse yazmamış.

-ay'dan sadece biraz daha büyüktür.
-güneş ile arasındaki mesafe 36 milyon kilometredir.
-kendi etrafında bir turu 59, güneş etrafında ise 88 dünya günü sürer.
-karasal ve uydusu olmayan bir gezegendir.
-merkür'ün yüzeyinden, güneş'e dünya'dan bakıldığından üç kat daha büyük görünür.

güneş sistemi'nin en küçük ve güneş'e en yakın olan gezegenidir.güneş'e en yakın gezegen olmasına rağmen en sıcak gezegen değildir .venüs ortalama sıcaklığı 880 derece fahrenheit(470 derece santigrat) ile birinci,merkür 800 derece fahrenheit (430 derece santigrat) ile ikinci sıradadır.bunun sebebi venüs'ün merkür'e kıyasla atmosferinde daha fazla karbondioksit,azotve sülfürik asitten oluşan bir atmosfere sahip olmasıdır.ayıca gün batımında yere doğru bakarsak merkür'ü rahatlıkla ayırt edebiliriz.

güneş'e yakınlık bakımından ilk sırada olan ve gözlediğimiz hareketi ile genel görelilik teorisinin kanıtlarından biri sayılan gezegen.

hakkındaki birtakım bilgilere yukarıda değinildiğinden ben sadece genel görelilik olayından bahsedeceğim.

merkür, klasik fizik ya da newton mekaniği ile açıklanamayan bir yörünge hareketine sahiptir. yörüngesinde dolanırken tuhaf bir devinim yapar. uzunca bir süre bunun nedeninin, merkür ile güneş arasında bulunan ve hatta kendisine vulcan diye bir de isim koyulan farazi bir gezegen olduğu sanılmıştı.

ancak genel göreliliğin ortaya çıkması bu sorunu çözdü. merkür'ün yaptığı ve literatürdeki ismi "enberi noktasının presesyonu" olan bu garip "yalpalama"nın nedeni, güneş'in kütlesinin uzayda ortaya çıkardığı bükülmeydi. diğer gezegenler de aslında benzer yalpalamalar yapıyordu ama merkür güneş'e en yakın gezegen olduğundan onun bu hareketi çok daha belirgindi.

***

az daha detay isteyenlere;

normal şartlarda sistemdeki tüm gezegenlerin birbiri üzerinde az da olsa çekim etkileri olur. doğal olarak merkür de bu durumdan muaf değildir.

merkür'ün yörüngesi, oldukça basık bir elips şeklindedir. aşağıdaki görseldeki siyah çizgi, elipsin "yarı büyük eksen" uzunluğudur:



işte merkür yörüngesine ait olan elipsin bu siyah çizgiyle temsil edilen eksen doğrultusu, güneş etrafında dolanırken sürekli olarak yön değiştirir ve bir ötelenme hareketi yapar. yani yörüngenin zaman içerisindeki doğrultusu, şu temsili resimdeki gibi sürekli olarak değişir:


(görsel, rasyonalist. org'dan alıntıdır.)

yukarıda enberi noktasının presesyonu olarak bahsettiğim hareketin açıklaması budur.

sistemdeki diğer gezegenlerde de bu etki görülür ama çok daha belirsizdir. bu nedenle newton' un hareket yasaları ile açıklanabilirler. ancak merkür'ün yüz yılda 574 yay saniyesi olarak yaptığı bu hareketi newton yasaları ile açıklamaya çalışınca 43 yay saniyelik bir "artık presesyon" çıkar ortaya. vulcan adlı hayali gezegenin varlığına inanılmasının nedeni, bu fazladan kaymanın orada bulunan başka bir cisim nedeniyle ortaya çıktığına inanılmasıydı. o cismin çekim kuvveti nedeniyle merkür bu şekilde fazladan bir yalpalama yapıyor olmalı diye düşünülmüştü.

genel görelilik, bu hareketteki fazladan 43 yay saniyesinin nedenini başarılı şekilde açıkladı. diğer gezegenlerde durumun bu kadar göze batmama nedeni, merkür yörüngesinin eksantriklik değerinin, diğer gezegenlerden farklı olarak yörüngeyi oldukça basık bir elips haline getirmesi ve gezegenin diğer gezegenlere kıyasla, güneş'e olan fazla yakınlığıdır.

roma mitolojisinde haberci tanrıdır, helen mitolojisindeki hermes'e denktir.

sadece haberci değildir elbet, hırsızların, tüccarların,yolcuların tanrısıdır aynı zamanda. yol ağızlarına, kavşaklara yolcuları koruması için herme büstleri konulur antik dünyada.

bir de hermes'in hızlı hareket etmesini sağlayan kanatlı "pırpır" ayakkabıları vardır. haberci olduğu için hızlı hareket etmelidir.
gezegen olan merkür de güneşin etrafında turunu en hızlı tamamlayan gezegen diye biliyorum. muhtemelen bununla bağlantılı olarak gezegene hızlı tanrı merkür'ün adını vermiş olmalılar.

bilim insanlarını şaşırtmayı başaran gezegen.

daha önceki tanımda belirttiğim gibi, merkür güneş'e en yakın gezegen. bu nedenle güneş ışığı alan bölgede yüzey sıcaklığı oldukça yüksek; 430 derecelere kadar çıkıyor. güneş görmeyen yüzeyde ise -200 derecelere kadar düşüyor. böyle bir ortamda su buzuna rastlamak şaşırtıcı olurdu ama messenger uzay aracı ile elde edilen bilgiler bize, merkür'ün hiç güneş görmeyen kraterleri ve bu kraterlerinde su buzu olduğunu gösterdi.

yine messenger ve mariner 10 adlı araçların elde ettiği veriler, merkür'ün bir manyetik alanı olduğunu gösterdi. her ne kadar dünya'nın sahip olduğundan 100 kat daha zayıf olsa da var. üstelik veriler üzerinde yapılan çalışmalar, eskiden bu manyetik alanın tıpkı dünya'daki kadar güçlü olduğunu gösterdi.

yine şaşırtıcı olan bir başka sonuç daha var: çukur ya da oyuk adı verilen yüzey şekilleri. bu şekiller, yüzeydeki birçok kraterin üzerinde bulunuyor. nasıl oluştuklarına ilişkin bir tahmin var: yüzeydeki "uçucu element" dediğimiz hafif elementlerin çeşitli etkiler nedeniyle zaman içerisinde uzaya kaçıp gitmesi sonucu geriye kalan materyalin çökmesi sonucu oluşmuş olmalılar.

mariner 10 ve messenger bize merkür ile ilgili çok değerli bilgiler getirdi. sırada bepicolombo var. 2025 yılında yörüngeye oturmayı başarırsa, gezegene ilişkin yeni bilgiler elde etmemiz yakın demektir.

güneşe en yakın gezegendir. bu nedenle güneşin etrafındaki turunu en kısa sürede tamamlar. bir merkür yılı 88 dünya gününe eşittir. kendi etrafında olan dönüşü ise yavaştır. bir merkür günü 59 insan gününe eşittir.

venüs ile birlikte, güneş sisteminde ayı olmayan 2 gezegenden biridir.

atmosferi yoktur. bu nedenle rüzgar gibi hava olayları yaşanmaz.

rama serisinde arthur c. clarke, bu gezegenin kolonileştirildiğinden bahseder.

kitapta ismi geçen merkür şehirlerinden ikisinin ismi "lucifer" ve "inferno" şeklindedir.

yüzlerce derecede yanan bir gezegendeki şehire inferno'dan daha güzel isim bulunamazdı sanırım.

bu da böyle hoş bir ayrıntıdır kendisi hakkında.

milattan önceki zamanlarda bile sümerliler tarafından bilinen, güneşe en yakın gezegen olan merkür hızından dolayı romalılar tarafından habercilik tanrısı merkür'ün ismini almıştır. gezegen, yunanlılar tarafından tanrı hermes olarak da bilinirdi.

dünyaya en yakın gezegen venüs olarak bilinmesine rağmen, yörünge hareketleri sebebi ile zamansal ortalamaya bakıldığında dünyaya en yakın olan gezegendir.

dünyadan sonra güneş sistemimizdeki en yoğun ikinci gezegendir (diğerleri gaz yada buz devleridir) ve bunun sebebinin ise daha önce başka bir gezegenle çarpıştığı sırada dış kabuğunu kaybetmesi olduğu düşünülüyor.

hubble'ın optiklerinin güneşten zarar görebileceği endişesi ile teleskoplarını merküre çevirmesi yasaktır.

herhangi bir ısıyı tutarak çevresinde homojen bir şekilde yayılmasını sağlayacak bir atmosfere sahip olmadığından ve güneşe de çok yakın olduğundan, güneşe bakan tarafı ile bakmayan tarafı arasında 700 derecelik ısı farkları olabilir. ek olarak güneş ile kilitlenmiş bir yerçekimine sahip değildir yani her zaman tek bir yüzü güneşe bakmaz. kısacası hem kendi etrafında hem de güneşin etrafında dönmektedir.
şimdi ise asıl ilginç noktaya geldik ki o da merkürün devasa buz kütlelerine sahip olmasıdır.
ilginçtir çünkü;
şimdi eğer kendi etrafında dönmeseydi ve bir tarafı sadece güneşe (300 derece) diğer tarafı ise sadece karanlıkta kalsa idi (eksi 400 derece) o zaman karanlık tarafta buz kalmış diyebilirdik. ama öyle değil ve kendi etrafında dönüp duruyor.
eğer atmosferi olsaydı derdik ki; tamam bu buz güneş gördüğünde buharlaşmış ve atmosfer içinde karanlık yere kaçıp hemen buz olmuş ve bu böyle devamlı döngü şeklinde. iyi ama atmosferi de yok ki, yani güneş gören buz buharlaşıp uzaya kaçardı o zaman da.
eee, bu buz nasıl kendine yer buluyor merkürde?
evet oturup bilimadamları incelemişler ve bu buzulların bulunduğu kutup bölgelerinde ki kanyonlara güneş ışığının direkt olarak ulaşamadığını keşfetmişler.
yani o buzullar orada milyarlarca yıl daha kalmaya devam edecek.

sürekli geri giden (bkz: merkür retrosu), hayatımın canına okumaya yemin etmiş, tek bir gün bile huzur vermeyen , burcumun yönetici gezegeni.
merkür ben sana ne yaptım?

astroloji kolpa biliminin göz bebeği, retrosu bol gezegenimiz. kendisi epey sıcaktır. bütün mallıklarımızın günah keçisi, kötü giden şeylerin sebebi, aşk acılarının, dert kapılarının yegane bekçisi... küçücük bir gezegendir sonuçta, adam olun yüklenmeyin bu çocuğa bu kadar. *

ilk merkür gözlemimi 2003 yılında dürbün ve kaynak camı kombinasyonu ile tutulma esnasında gerçekleştirmiştim. benim için çok büyük bir olaydı.

retrosunda doğduğum gezegen. merkür retrosunda doğan sayın kardeşlerim, öğrenme güçlüğü çekiyor olabilirsiniz ve bu normaldir. bir konuyu kavramak için kendinize has yollar geliştirin, yaratıcı olun çünkü retroda doğanlar klasik yollarla bir şeyi öğrenmekte zorlanabilir. iletişim dilinize özen gösterin çünkü astrolojide merkür iletişim ve konuşma anlamına gelir. yanlış anlaşılmalara mahal vermemek için kelimelerinizi özenli seçin. öptüm.

güneşin etrafında çok hızlı döndüğünden adını roma tanrılarının habercisi olan ticaret tanrısı merkürden almış.

türkler koysa, adı semazen olabilirmiş.

retrosu çok pistir.

güneş'e en yakın ve en hızlı tur atan gezegen. halkası ve uydusu yok. merkür'den bakıldığında güneş, dünya'dan görülene kıyasla 3 kat daha büyük görünür. atmosferi ince, bu yüzdendir ki gündüzleri 430 °c'ye yükselirken, geceleri ise gündüzün aksine -180 °c'ye kadar düşer. gariptir ki kutuplarında bazı kraterlerinde katı halde su bulunur.

merkür, ikizler ve başak burçlarını yönetir. ikizler; iletişimi, bilgi edinmeyi, öğrenmeyi ve öğretmeyi temsil eder. başak ise bilginin sınıflandırılması, ayrıştırılması ve saflaştırılması ile ilgilidir, neyin doğru neyin yanlış olduğunu, ayırt etmeyi simgeler.